Nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án tham nhũng 

Nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án tham nhũng

 

Những năm gần đây tình hình tham nhũng vẫn diễn biến phức tạp, gây nhiều bức xúc trong nhân dân, là thách thức lớn trước Đảng và Nhà nước ta. Tham nhũng xảy ra ở hầu hết các lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành với tính chất ngày càng phức tạp; thủ đoạn ngày càng tinh vi; phạm vi, lĩnh vực ngày càng rộng và có tính tổ chức cao; mức độ lớn, hậu quả thiệt hại do tham nhũng gây ra rất nghiêm trọng, làm  thất thoát một lượng lớn tài sản của nhà nước, được dư luận xã hội đặc biệt quan tâm. Các vụ tham nhũng có yếu tố nước ngoài có chiều hướng gia tăng; tham nhũng vặt diễn ra phổ biến biểu hiện qua nạn hối lộ trong lĩnh vực hành chính, dịch vụ công, nhiều vụ tham nhũng được phát hiện trong lĩnh vực y tế, giáo dục, trong việc thực hiện chế độ, chính sách với người có công và các chính sách xã hội; một số vụ án tham nhũng xảy ra ngay trong các cơ quan tư pháp, các cơ quan chuyên trách về đấu tranh phòng, chống tham nhũng,… gây bức xúc trong dư luận xã hội. Đã xuất hiện tình trạng tham nhũng có tính lợi ích nhóm trong một số lĩnh vực.

Tình hình giải quyết án tham nhũng:

Toàn Ngành đã chú trọng nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án về tội tham nhũng tập trung chủ yếu về các tội: Tham ô tài sản, chiếm 40% tổng số án; Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, chiếm 25,8%; Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản, chiếm 15%. Trong đó, Cơ quan điều tra đã phát hiện khởi tố điều tra nhiều vụ gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm thất thoát lớn tài sản nhà nước, gây bức xúc dư luận xã hội, tác động xấu đến môi trường đầu tư phát triển kinh tế - xã hội như: Vụ Nguyễn Văn Oai, Giám đốc Bệnh viện Bưu điện, Hà Nội lợi dung chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, gây thất thoát trên 66 tỉ đồng;  vụ án lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ xảy ra tại Tổng công ty xây dựng đường thủy Việt Nam gây thất thoát 500 tỷ đồng, vụ Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ xảy ra tại Ban quản lý các dự án đường sắt, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam... Đáng lưu ý, đã phát hiện điều tra một số vụ án tham nhũng trong hoạt động tư pháp, điển hình như: vụ Nguyễn Tuyến Dũng, nguyên Phó Thủ trưởng CQCSĐT Công an tỉnh Tiền Giang phạm tội “Lạm quyền trong khi thi hành công vụ”; vụ Nguyễn Thị Thanh Hương, Thẩm tra viên Chi cục THADS quận Thanh Khê, Đà Nẵng về tội “Nhận hối lộ”; gần đây nhất là vụ Nguyễn Duy Hiệp, Chánh án TAND huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam bị khởi tố về tội “Nhận hối lộ” (trong đó, Cơ quan điều tra VKSND tối cao đã khởi tố, điều tra 24 vụ/21 bị can về tham nhũng trong hoạt động tư pháp, chiếm 5,3%).  

Trước tình hình vi phạm và tội phạm diễn biến phức tạp, Ban Cán sự đảng, lãnh đạo VKSND tối cao đã tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống tham nhũng; quán triệt và chỉ đạo toàn Ngành thực hiện nghiêm túc các nghị quyết của Đảng, về tăng cường các biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và đặc biệt đối với tội phạm về tham nhũng; Chỉ thị của Viện trưởng VKSND tối cao; chỉ đạo Viện kiểm sát các cấp thực hiện nhiều biện pháp cụ thể, thiết thực để nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát giải quyết các vụ án hình sự, chống bỏ lọt tội phạm về tham nhũng.

Viện kiểm sát các cấp nâng cao trách nhiệm, thận trọng và chặt chẽ trong việc phê chuẩn các lệnh, quyết định của Cơ quan điều tra, hạn chế, không để xảy ra việc lạm dụng bắt khẩn cấp, tạm giữ, tạm giam trong quá trình điều tra, không để xảy ra trường hợp bắt giữ người trái pháp luật; tỉ lệ bắt, tạm giữ hình sự chuyển khởi tố hình sự đạt 100%; kiểm sát chặt chẽ ngay từ giai đoạn khởi tố các vụ án, khởi tố bị can và theo suốt quá trình tố tụng; chủ động, kịp thời và nâng cao chất lượng các bản yêu cầu điều tra, góp phần đảm bảo công tác điều tra toàn diện, khách quan; đảm bảo việc khởi tố, điều tra các vụ án tham nhũng đúng người, đúng tội, tránh bỏ lọt tội phạm, khắc phục tình trạng hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế. Thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra 612 vụ/1.387 bị cáo. Đôn đốc Cơ quan điều tra giải quyết tốt 472 vụ/1.083 bị can. VKS giải quyết xong 444 vụ/1.042 bị can, đạt 92,5 (quyết định truy tố 428 vụ/973 bị can) ; VKS ra quyết định khởi tố 05 bị can; hủy bỏ 02 quyết định khởi tố vụ án thiếu căn cứ của Cơ quan điều tra; yêu cầu điều tra khởi tố 02 vụ án, 04 bị can; không phê chuẩn 12 quyết định khởi tố bị can, không phê chuẩn lệnh bắt bị can để tạm giam 03 trường hợp.

 

Tham gia xét xử vụ án Nguyễn Đức Kiên

Lãnh đạo Viện kiểm sát các cấp đã quan tâm chỉ đạo sát sao việc nghiên cứu kỹ hồ sơ, đánh giá chứng cứ gỡ tội, chứng cứ buộc tội, đảm bảo việc truy tố đúng tội, đúng người, đúng pháp luật, nhất là những vụ án tham nhũng, phức tạp, quan điểm xử lý giữa các cơ quan tiến hành tố tụng khác nhau hoặc dư luận xã hội quan tâm đều được tập thể lãnh đạo đơn vị bàn bạc, chỉ đạo cử Kiểm sát viên có năng lực, kinh nghiệm  thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử; phối hợp với lãnh đạo liên ngành để thống nhất đường lối xử lý; phối hợp, tạo điều kiện để Viện kiểm sát địa phương nghiên cứu hồ sơ vụ án trước khi chuyển cấp dưới thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết nhằm hạn chế mức thấp nhất việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Viện kiểm sát các cấp tổng hợp các vi phạm của Cơ quan điều tra, ban hành nhiều kiến nghị yêu cầu khắc phục, đồng thời tổ chức nghiên cứu những nguyên nhân, điều kiện phạm tội, những sơ hở trong công tác quản lý để kiến nghị với các cơ quan, tổ chức, đơn vị hữu quan áp dụng các biện pháp phòng ngừa tội phạm.

 Nhìn chung, công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án tham nhũng đã đạt được những kết quả tích cực. Công tác giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, công tác khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án có những chuyển biến tích cực: số vụ án được phát hiện khởi tố tăng; chất lượng điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng đảm bảo; tiến độ giải quyết án tham nhũng được đẩy mạnh, trách nhiệm công tố được thể hiện rõ nét hơn. Các trường hợp đình chỉ điều tra đã được xem xét thận trọng, hạn chế việc lạm dụng khoản 1, Điều 25 BLHS, không có bị can phải đình chỉ điều tra do không phạm tội; không có trường hợp nào bị oan, sai. Một số vụ án tham nhũng nghiêm trọng phức tạp, xảy ra tại các doanh nghiệp lớn của Nhà nước, gây thất thoát, thiệt hại nghiêm trọng tài sản đã được xử lý nghiêm minh, đúng người, đúng pháp luật, được dư luận đồng tình, củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng và các cơ quan tư pháp trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng.

Tuy vậy, công tác THQCT và KSĐT các vụ án tham nhũng của Viện kiểm sát các cấp còn một số tồn tại cần khắc phục như: Chất lượng công tác kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm còn hạn chế, số vụ án tham nhũng được phát hiện, khởi tố tăng nhưng chưa tương xứng với tình hình tham nhũng đang xảy ra, tỉ lệ giải quyết tố giác, tin báo chưa đạt chỉ tiêu theo yêu cầu Nghị quyết của Quốc hội,  tố giác, tin báo quá hạn giải quyết còn nhiều; nhiều đơn vị chưa xây dựng được quy chế phối hợp với cơ quan hữu quan, do đó chưa nắm, kiểm sát được việc thụ lý, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm về tham nhũng của Cơ quan điều tra.

Quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án tham nhũng, còn có đơn vị chưa thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao; chưa thực hiện tốt các biện pháp theo quy định của pháp luật, chỉ đạo của Ngành để tăng cường trách nhiệm công tố, gắn công tố với hoạt động điều tra; chưa chủ động bám sát tiến độ điều tra; chưa chủ động phối hợp nghiên cứu kỹ hồ sơ để đề ra các yêu cầu điều tra,  do vậy chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra trong một số vụ án còn chưa đạt yêu cầu; tiến độ giải quyết các vụ án tham nhũng vẫn còn bị chậm, bị kéo dài; chất lượng hồ sơ chưa đảm bảo, nhiều hồ sơ thiếu chứng cứ, dẫn đến số vụ án phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung giữa các cơ quan tố tụng chiếm tỉ lệ cao, công tác phối hợp chưa thường xuyên, chặt chẽ; cần tăng cường hơn nữa việc tổng hợp những thiếu sót, vi phạm trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và những bất cập, thiếu sót trong quản lý kinh tế để ban hành các kiến nghị yêu cầu xử lý, khắc phục vi phạm và phòng ngừa tội phạm về tham nhũng.

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án tham nhũng, trong thời gian tới Viện kiểm sát các cấp cần tập trung thực hiện tốt một số giải pháp sau:

Phải thường xuyên quán triệt, thực hiện nghiêm túc các quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác phòng, chống tham nhũng; các nghị quyết của Quốc hội về công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và tội phạm tham nhũng nói riêng; nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của Viện kiểm sát trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm tham nhũng được Đảng, Nhà nước, Quốc hội giao.

Quán triệt, thực hiện nghiêm túc các chỉ tiêu, nhiệm vụ Nghị quyết số 37/2012/QH13 và Nghị quyết số 63/2013/QH13 của Quốc hội; tổ chức thực hiện triệt để các biện pháp biện pháp trong Chỉ thị số 06/CT-VKSTC ngày 06/12/2013, Chỉ thị về công tác năm 2015 của Viện trưởng VKSND tối cao. Tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo TW về phòng, chống tham nhũng, Ban Nội chính TW, các Ban Nội chính tỉnh ủy, thành ủy đẩy nhanh tiến độ điều tra, xử lý nghiêm minh các vụ, việc tham nhũng nghiêm trọng phức tạp, dư luận xã hội quan tâm, nhất là các vụ, việc tham nhũng thuộc diện Ban Chỉ đạo TW về phòng, chống tham nhũng theo dõi, chỉ đạo; Ban Nội chính TW theo dõi đôn đốc và các tỉnh ủy, thành ủy theo dõi, chỉ đạo xử lý, theo đúng tinh thần chỉ đạo tại Công văn số 1991/VKSTC-V1B, ngày 30/6/2014 của Viện trưởng VKSND tối cao.

Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Cán sự đảng, lãnh đạo Viện kiểm sát các cấp đối với công tác giải quyết các vụ án tham nhũng; tăng cường phối hợp với các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra trong việc phát hiện, khởi tố điều tra, xử lý các vụ việc, vụ án tham nhũng, nhất là với Cơ quan điều tra và Tòa án đảm bảo giải quyết các vụ án tham nhũng kịp thời, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Nâng cao chất lượng công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, hướng dẫn, rút kinh nghiệm trong công tác giải quyết án tham nhũng; phân công, bố trí công việc đảm bảo phù hợp với năng lực, trình độ và trách nhiệm của cán bộ, Kiểm sát viên.

Nâng cao trách nhiệm công vụ, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng giải quyết án tham nhũng cho đội ngũ Kiểm sát viên tại các đơn vị thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án tham nhũng, đặc biệt là kiến thức về kinh tế, tài chính, kế toán, luật chuyên ngành về xây dựng, đầu tư, đất đai, xuất nhập khẩu,...

Tập trung nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung BLTTHS (sửa đổi), Bộ luật hình sự (sửa đổi),… những quy định liên quan đến công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm tham nhũng, việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Ngành. Phối hợp với TAND tối cao, các ngành hữu quan hướng dẫn áp dụng các quy định của pháp luật về trưng cầu giám định và đánh giá, sử dụng kết luận giám định tư pháp trong ngành Tòa án và ngành Kiểm sát; tích cực phối hợp ban hành văn bản hướng dẫn kịp thời những vướng mắc trong thi hành các quy định pháp luật phục vụ hiệu quả công tác phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng.

Tăng cường hợp tác quốc tế với các nước trên thế giới và trong khu vực về lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm tham nhũng nói riêng.

Thái Hưng - www.vksndtc.gov.vn