Thực hiện đồng bộ Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2016-2020 

Với mục tiêu phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn và giảm nguy cơ mua bán người, tội phạm mua bán người, đồng thời thể hiện nỗ lực và cam kết của Việt Nam trong lĩnh vực phòng, chống mua bán người, ngày 31/12/2015 Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 2546/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2016-2020 (Chương trình 130/CP).

Theo Quyết định của Chính phủ, Chương trình 130/CP được thực hiện trên phạm vi cả nước và các nước hoặc vùng lãnh thổ khác theo cam kết quốc tế và pháp luật Việt Nam; ưu tiên các tuyến, địa bàn trọng điểm, các tỉnh giáp biên giới Campuchia, Lào, Trung Quốc. Mục tiêu cụ thể của Chương trình là nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm, năng lực của cá nhân, gia đình và toàn xã hội nhằm chủ động phòng ngừa nguy cơ mua bán người; đẩy mạnh công tác phát hiện, điều tra, truy tố và xét xử tội phạm mua bán người; tiếp nhận, xác minh, giải cứu, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân kịp thời; an toàn nhằm đảm bảo quyền và lợi ích của nạn nhân; hoàn thiện pháp luật và thực hiện hiệu quả chính sách pháp luật về phòng, chống mua bán người; tăng cường hợp tác và thực hiện các cam kết quốc tế về phòng chống mua bán người.

Nội dung trọng tâm của Chương trình 130/CP là tổ chức triển khai thực hiện 05 Đề án gồm: Đề án 1 “Truyền thông phòng, chống mua bán người”; Đề án 2 “Đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán người”; Đề án 3 “Tiếp nhận, xác minh, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán”; Đề án 4 “Hoàn thiện pháp luật và theo dõi thi hành chính sách, pháp luật về phòng, chống mua bán người”; Đề án 5 “Hợp tác quốc tế về phòng, chống mua bán người.

Một trong những giải pháp và nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình là tiến hành đồng bộ các biện pháp nhằm nâng cao tỉ lệ phát hiện, điều tra tội phạm mua bán người; tập trung triệt phá các tổ chức, đường dây mua bán người với mục đích cưỡng bức lao động hoặc hoặc vô nhân đạo; truy tố, xét xử nghiêm minh tội phạm mua bán người; thực hiện hiệu quả việc tiếp nhận, bảo hộ và hỗ trợ nạn nhân; đồng thời đa dạng hóa các hình thức truyền thông, giáo dục về phòng chống mua bán người hiệu quả ở cộng đồng.

Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo Quốc gia, sau 2 năm thực hiện Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn I (2016 – 2018), về công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật, Bộ Tư pháp đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội khóa XIV thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự (năm 2015); ban hành nghị quyết thi hành, trong đó, sửa đổi, bổ sung cơ bản các điều luật liên quan đến tội phạm mua bán người. Đồng thời trình Chủ tịch nước ký Lệnh công bố Bộ luật Hình sự có hiệu lực thi hành từ 01/01/2018; ban hành Quyết định số 1359/QĐ-TTg ngày 13/9/2017 về kế hoạch triển khai thi hành Bộ luật Hình sự. Bên cạnh đó, rà soát các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến phòng, chống tội phạm mua bán người nhất là tác động, rà soát để sửa đổi Luật Phòng, chống mua bán người; phối hợp với Bộ Lao động Thương binh và Xã hội hướng dẫn các đơn vị liên quan giám sát chặt chẽ quy trình cho, nhận con nuôi và kết hôn có yếu tố nước ngoài.

Về phía Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đã trình Quốc hội khóa XIII thông qua Luật Trẻ em và ban hành các văn bản hướng dẫn Luật. Báo cáo Quốc hội khóa XIV thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới trong đó có nội dung về công tác hỗ trợ nạn nhân bị mua bán. Đồng thời, biên soạn tài liệu, tổ chức hội nghị, tập huấn, hội thảo quán triệt và bàn giải phát triển khai thực hiện.

Bộ Công an đã ban hành Quyết định phê duyệt Đề án “Hoàn thiện pháp luật và theo dõi thi hành chính sách pháp luật về phòng, chống mua bán người”, Chương trình 130/CP giai đoạn 2016 – 2020. Nghiên cứu xây dựng Thông tư quy định chi tiết thi hành các biện pháp bảo vệ an toàn cho nạn nhân bị mua bán và người thân của họ. Bộ Công an cũng biên soạn, cấp phát cho các bộ, ngành, địa phương các tài liệu liên quan đến chỉ đạo, điều hành thực hiện Chương trình 130/CP. Đồng thời chỉ đạo công an các đơn vị, địa phương quán triệt, tổ chức tập huấn chuyên sâu Bộ luật Hình sự; biên tập hệ thống giáo trình, tài liệu giảng dạy trong các trường Công an nhân dân, trong đó có nội dung liên quan đến tội phạm mua bán người. Phối hợp với Ủy ban Tư pháp của Quốc hội tổ chức đánh giá việc chấp hành Luật Phòng, chống tội phạm mua bán người và kiến nghị các giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành án.

Hội đồng phổ biến giáo dục pháp luật Trung ương ban hành Quyết định chỉ đạo Hội đồng phổ biến giáo dục pháp luật địa phương phối hợp với Sở Tư pháp, các tổ chức chính trị, xã hội quán triệt, phổ biến các văn bản pháp luật mới ban hành, nhất là chế độ, chính sách hình sự trong đấu tranh trấn áp tội phạm mua bán người. Đồng thời đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, trọng tâm trong dịp kỷ niệm “Ngày Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam” và “Ngày Toàn dân phòng, chống mua bán người” hàng năm.

Bộ Thông tin và Truyền thông đã xây dựng và triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án 1 “Truyền thông phòng, chống mua bán người” đến năm 2020 (là một trong 5 đề án trọng tâm của Chương trình 130/CP). Theo đó, đã đạt mục tiêu đặt ra theo lộ trình là: đến năm 2018, đạt 75% và năm 2020 đạt 100% xã, phường, thị trấn trên cả nước nhận và triển khai tài liệu hướng dẫn thực hiện chính sách pháp luật, tài liệu truyền thông thay đổi hành vi về phòng, chống mua bán người. Đến năm 2020, ít nhất 30% số xã thuộc địa bàn trọng điểm (địa bàn có nhiều vụ việc xảy ra, có nhiều nạn nhân bị mua bán trở về hoặc có nhiều nguy cơ) có mô hình chuyên sâu về phòng ngừa mua bán người và 50% số xã trên toàn quốc có mô hình lồng ghép về phòng, chống mua bán người. Từ năm 2017, thông tin về phòng, chống mua bán người được đăng tải trên các cơ quan báo chí cấp Trung ương và cấp tỉnh ít nhất một tháng một lần. Đến năm 2020, đạt 75% người dân tại các địa bàn trọng điểm, tập trung vào nhóm tuổi từ 14-60 đặc biệt là phụ nữ, trẻ em được tiếp cận các thông tin có kiến thức pháp luật về phòng, chống mua bán người, kỹ năng xử lý tình huống liên quan đến mua bán người…

Với sự chỉ đạo triển khai quyết liệt, sự phối hợp đồng bộ của các Bộ, Ban, Ngành, địa phương, các tổ chức đoàn thể và sự tham gia hưởng ứng tích cực của xã hội, người dân Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2016-2020 đã và đang được triển khai có hiệu quả. Qua đó, hạn chế, giảm thiểu tác hại của nạn mua bán người đang diễn biến phức tạp, với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi khó lường trong nước, trong khu vực và trên thế giới.