Phụ nữ và trẻ em là nạn nhân chính của tội phạm mua bán người 

Trong những năm gần đây, tình hình tội phạm nói chung, tội mua bán người nói riêng diễn biến hết sức phức tạp và có chiều hướng gia tăng về số vụ, tính chất nghiêm trọng với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh, trật tự xã hội. Tội phạm mua bán người đã trực tiếp xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người mà đối tượng tác động chủ yếu là phụ nữ và trẻ em.

Theo số liệu thống kê của Bộ Công an, trong 5 năm (2012 - 2017), đã có hơn 3.000 nạn nhân bị mua bán và nghi vấn bị mua bán, trong đó, 90% số nạn nhân là bị bán ra nước ngoài dưới nhiều hình thức, thủ đoạn tinh vi: Phụ nữ và trẻ em gái bị các đối tượng (có cả người quen, họ hàng và người thân) dụ dỗ, lừa đảo đi du lịch hoặc môi giới hôn nhân, giới thiệu tìm việc làm với những hứa hẹn về việc nhẹ lương cao, cuộc sống sung sướng; phụ nữ xuất cảnh và xuất cảnh trái phép ra nước ngoài lấy chồng; trẻ em được cho - nhận làm con nuôi có yếu tố nước ngoài; gần đây còn xuất nhiện thêm hình thức mua bán phụ nữ mang thai và  đưa ra nước ngoài sinh con để bán trẻ sơ sinh… Thị trường mua bán phụ nữ, trẻ em chủ yếu là địa bàn Trung Quốc (chiếm khoảng 70%), Campuchia (chiếm khoảng 10%), còn lại là các địa bàn khác, như Singapore, Mailaisya, Thái Lan, Cộng hòa Liên bang Nga và một số nước Đông Âu...

Theo phân tích của cơ quan chức năng cho thấy nạn nhân bị mua bán chủ yếu là phụ nữ, trẻ em (chiếm hơn 90%), trong đó, phần lớn là người dân tộc thiểu số (chiếm hơn 80%). Nạn nhân bị mua bán thường là người dân ở những vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, nạn nhân có nhận thức xã hội còn hạn chế... Trong số hơn 3.000 nạn nhân mua bán người được phát hiện, số nạn nhân đã trở về là 2.571 người, trong đó, số nạn nhân được trao trả và giải cứu là 1.334 người, số nạn nhân tự trở về là 1.237 người; số nạn nhân chưa trở về là 519 người. Ngoài ra còn rất nhiều trường hợp phụ nữ, trẻ em đã rời khỏi nơi cư trú lâu ngày, không rõ nguyên nhân và không thể xác minh thông tin, nhiều người trong số họ có nghi vấn bị mua bán… Hầu hết phụ nữ và trẻ em gái bị dụ dỗ, lừa bán ra nước ngoài thường bị khống chế, giam giữ, bị bạo hành cả thể chất lẫn tinh thần. Họ bị mua bán sang tay nhiều lần như một món hàng nhằm mục đích phục vụ cho hoạt động mại dâm hoặc bị cưỡng ép kết hôn làm vợ người dân bản địa, bị bóc lột tình dục lẫn sức lao động.

Tình trạng các cô gái nông thôn, miền núi bị dụ dỗ ra thành phố tìm việc làm thực chất là bị lừa bán một cách tinh vi. Bọn tội phạm sử dụng thủ đoạn tiếp cận làm quen với những cô gái mới lớn, trình độ văn hóa thấp, gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, con cái không có điều kiện học hành, bỏ học, không có việc làm ổn định để dụ dỗ, lôi kéo họ đến các cơ sở dịch vụ việc làm, nhà hàng, nhà nghỉ, khách sạn, quán karaoke, massage, cắt tóc, gội đầu... hoặc tìm số phụ nữ đã từng làm gái mại dâm để rủ rê, lừa gạt tìm việc làm ổn định, lao động nhẹ có thu nhập cao, sau đó bán phụ nữ, trẻ em cho các đối tượng là chủ nhà hàng ép buộc làm gái mại dâm để thu lợi. Đáng lo ngại là những năm gần đây bọn tội phạm mua bán người lợi dụng công nghệ thông tin như internet, điện thoại động để tán tỉnh giả vờ yêu đương, hẹn hò gặp gỡ, dụ dỗ đi du lịch… rồi lừa bán nạn nhân. Hình thức lừa đảo tinh vi này rất khó bị phát hiện và gây nhiều khó khăn cho công tác xác minh, điều tra, xử lý.