Tâm điểm dư luận tháng 10 2016 

- Chủ tịch nước tặng Huân chương Dũng cảm cho tài xế Phan Văn Bắc

Ngày 10/9, Chủ tịch nước Trần Đại Quang vừa ký quyết định trao tặng Huân chương Dũng cảm cho tài xế Phan Văn Bắc. Trước đó, tài xế xe tải Phan Văn Bắc được trao cúp “Vô lăng vàng”. Người hùng Phan Văn Bắc đã được vinh danh, khen thưởng kịp thời ngay sau khi cứu hơn 30 hành khách thoát nạn trên đèo Bảo Lộc. Dư luận ủng hộ và chúc mừng anh. Nhờ chủ động giúp đỡ nên khi xe khách tông vào đuôi xe, anh đã không thắng gấp theo quán tính mà lựa chiều chỉnh côn và số để từ từ ghì xe khách lại, dìu xe khách trên đoạn đường gần 500m, cứu nguy cho hơn 30 con người. Những tài xế có kinh nghiệm đánh giá, anh Bắc đã rất bản lĩnh và điêu luyện khi giữ được thăng bằng trong tình huống hai xe va đập mạnh như vậy. Bản lĩnh này không phải tài xế nào cũng làm được. Nhiều người cho rằng, các tài xế xe khách cần nghiêm túc chấp hành quy định vận tốc xe, đặc biệt là các đoạn đường đèo, tránh tình trạng xuống đèo với vận tốc cao, khó xử lý an toàn khi gặp sự cố, đồng thời công tác đăng kiểm, kiểm tra chất lượng xe cần được các cơ quan kiểm tra kỹ lưỡng và thường xuyên hơn, nhằm đảm bảo chất lượng xe tham gia giao thông.

- Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhắc lại lập trường Biển Đông với Trung Quốc

Lễ đón Thủ tướng Việt Nam chiều 12/9 diễn ra ở Đại Lễ đường Nhân dân, cùng lúc với 19 phát đại bác được bắn tại Quảng trường Thiên An Môn, thể hiện nghi thức chào đón cao nhất dành cho người đứng đầu Chính phủ Việt Nam. Trao đổi với người đồng cấp Lý Khắc Cường trong cuộc hội đàm sau đó, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh lập trường nhất quán, không thay đổi của Việt Nam là kiên trì giải quyết tranh chấp Biển Đông bằng các biện pháp hòa bình phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Luật Biển 1982 (UNCLOS), tôn trọng tiến trình ngoại giao và pháp lý. Thủ tướng Việt Nam đề nghị hai bên tuân thủ nghiêm túc các thỏa thuận và nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước trước những diễn biến phức tạp của tình hình trên biển vừa qua. Hai bên cần tuân thủ “Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển” ký năm 2011, tôn trọng lợi ích chính đáng của nhau phù hợp với UNCLOS, không có hành động làm phức tạp, mở rộng tranh chấp, thúc đẩy các cơ chế đàm phán trên biển sớm có tiến triển thực chất, xử lý thỏa đáng vấn đề nghề cá. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng cho rằng, hai bên cần cùng các nước ASEAN thực hiện toàn diện và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), sớm xây dựng, hoàn thành Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) trong năm 2017 nhân dịp 15 năm ký DOC.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường khẳng định nỗ lực cùng Việt Nam kiểm soát tốt bất đồng trên biển, duy trì quan hệ Việt - Trung và hòa bình, ổn định ở Biển Đông. Ông Lý cho hay Trung Quốc coi trọng phát triển quan hệ với Việt Nam, kiên trì hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài với Việt Nam.

Đề cập tới tình hình ở sông Mekong, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị Trung Quốc cùng Việt Nam tăng cường hợp tác trong việc điều tiết lưu lượng xả nước trên thượng nguồn vào mùa khô.

Về hợp tác đầu tư, Thủ tướng Việt Nam nhấn mạnh trong chiến lược phát triển bền vững đang triển khai, Việt Nam coi trọng các yêu cầu về công nghệ cao, hiệu quả, thân thiện với môi trường. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng cho hay Việt Nam sẽ tích cực thúc đẩy các dự án hợp tác kết nối khuôn khổ “Hai hành lang, một vành đai” với những nội dung phù hợp trong sáng kiến “một vành đai, một con đường” trên cơ sở đảm bảo tính khả thi và phù hợp với yêu cầu của cả hai bên.

Hai nhà lãnh đạo đã chứng kiến lễ ký kết 9 văn kiện hợp tác, trong đó có Hiệp định gia hạn bổ sung Quy hoạch phát triển 5 năm hợp tác kinh tế, thương mại Việt - Trung giai đoạn 2017 - 2021, Hiệp định khung về khoản vay bổ sung hơn 250,6 triệu USD cho tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông.

Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của lãnh đạo cấp cao Việt Nam sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII. Việt Nam và Trung Quốc đang thúc đẩy hợp tác trong khuôn khổ quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện. Chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc kéo dài đến ngày 15/9. Dư luận quốc tế quan tâm đến những phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến Biển Đông, đây được xem là lời khẳng định mạnh mẽ quan điểm, lập trường của Việt Nam đối với Trung Quốc và thế giới. Dư luân quốc tế đánh giá cao những nỗ lực bằng biện pháp hòa bình của Việt Nam. Nhiều chuyên gia cũng mong muốn chính phủ Trung Quốc cần quan tâm và tuân thủ các quy định quốc tế về Biển Đông.

-  Phạm Công Danh lãnh 30 năm tù

Chiều 9/9, TAND TP HCM đã tuyên phạt bị cáo Phạm Công Danh (SN 1965, nguyên Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Xây dựng (VNCB), nguyên Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tập đoàn Thiên Thanh) 18 năm tù về tội “Cố ý làm trái các quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” và 20 năm tù về tội “Vi phạm các quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”. Tổng hợp hình phạt mà Phạm Công Danh phải chịu cho 2 tội danh là 30 năm tù - mức án cao nhất của hình phạt có thời hạn.

Giúp sức tích cực cho bị cáo Phạm Công Danh, Phan Thành Mai (SN 1971, nguyên Tổng Giám đốc VNCB) lãnh 22 năm tù, Mai Hữu Khương (SN 1983, nguyên Giám đốc VNCB Chi nhánh Sài Gòn) 20 năm tù, Hoàng Đình Quyết (SN 1983, nguyên Giám đốc VNCB Chi nhánh Lam Giang) 19 năm tù, Nguyễn Quốc Viễn (SN 1976, nguyên Trưởng Ban Kiểm soát VNCB) 9 năm tù. Ngoài ra, 31 bị cáo khác nguyên là giám đốc các công ty, nhân viên VNCB bị tuyên phạt từ 3 năm tù hưởng án treo đến 7 năm tù giam.

HĐXX nhận định trong vụ án này, Phạm Công Danh là chủ mưu cầm đầu, kéo theo nhiều hệ lụy xấu trong hệ thống ngân hàng, gây thiệt hại 9.133 tỉ đồng. Trong qua trình xét xử, HĐXX cân nhắc đến một số tình tiết giảm nhẹ nhưng với hậu quả đặc biệt lớn do bị cáo gây ra, cần có hình phạt tương xứng với tính chất, mức độ và hành vi phạm tội của khung hình phạt quy định.

Các bị cáo còn lại phạm tội theo sự chỉ đạo của Phạm Công Danh trong đó có tài xế, tạp vụ, rửa xe tại Tập đoàn Thiên Thanh. Những người này không tư lợi gì nhiều ngoài việc làm công hưởng lương nên cần được xem xét, giảm một phần hình phạt.

HĐXX tuyên thu hồi nhiều khoản tiền vật chứng, trong đó có khoản tiền 5.190 tỉ đồng mà bị cáo Phạm Công Danh đã chỉ đạo chuyển khỏi tài khoản của bà Trần Ngọc Bích, Giám đốc Công ty TNHH Tân Hiệp Phát.

Đây là khoản tiền mà nhóm bà Bích vay của VNCB, sau đó Phạm Công Danh chỉ đạo chuyển trái phép đến các tài khoản do mình chỉ định để chuyển vào tài khoản ông Trần Quí Thanh, Chủ tịch Tập đoàn Tân Hiệp Phát. Từ đó, ông Thanh dùng khoản tiền này tất toán các khoản vay trước đó của nhóm bà Bích tại VNCB.

Theo HĐXX, về bản chất, số tiền này đã luân chuyển trái pháp luật, là vật chứng của vụ án nên cần phải thu hồi ngược từ ông Thanh để trả lại cho VNCB. Như vậy, đến nay, do 5.190 tỉ đồng bị thu hồi nên bị cáo Danh còn nợ nhóm bà Bích đúng số tiền này. Do giới hạn xét xử nên khoản tiền này sẽ được tách ra bằng một vụ kiện dân sự khác nếu nhóm bà Bích yêu cầu.

Tòa tuyên buộc bị cáo Phạm Công Danh nộp 63,6 tỉ đồng; Phạm Công Danh và Công ty TNHH Tập đoàn Thiên Thanh liên đới nộp lại 930,6 tỉ đồng; Phạm Công Danh và Công ty TNHH Tập đoàn Thiên Thanh liên đới nộp lại 3.646,6 tỉ đồng do sai phạm các công ty con của Thiên Thanh gây ra. Buộc bà Trần Ngọc Bích nộp hơn 72 tỉ đồng, ông Trần Quí Thanh nộp 362 tỉ đồng, bà Hứa Thị Phấn (cổ đông đại diện nhóm Phú Mỹ của Ngân hàng Đại Tín) nộp 97 tỉ đồng. Riêng số tiền 851 tỉ đồng liên quan đến bà Phấn sẽ được giải quyết trong một vụ án khác nếu các bên có yêu cầu.

HĐXX kiến nghị Cơ quan Điều tra Bộ Công an, VKSND Tối cao điều tra làm rõ hành vi của ông Nguyễn Việt Hà (Tổng Giám đốc Công ty Quỹ Lộc Việt) về những dấu hiệu sai phạm trong việc phát hành trái phiếu khống giúp Phạm Công Danh rút hơn 900 tỉ đồng của VNCB; kiến nghị điều tra làm rõ sai phạm của những thành viên Ngân hàng Nhà nước đã tham mưu để Thống đốc trình Thủ tướng chấp thuận việc tái cơ cấu ngân hàng của Phạm Công Danh; kiến nghị điều tra những sai phạm liên quan đến việc cho vay của Ngân hàng BIDV với Phạm Công Danh; kiến nghị điều tra trách nhiệm của ông Hà Văn Thắm (nguyên Chủ tịch Ngân hàng Đại Dương); kiến nghị điều tra Lưu Trung Kiên (nguyên Phó Giám đốc VNCB Chi nhánh Sài Gòn) để tránh bỏ lọt tội phạm. Dư luận trong nước quan tâm và đồng tình với những đề xuất của Hội đồng xét xử đối với các cá nhân, tập thể có liên quan. Dư luận cho rằng, sau những tội danh được tuyên án, các cơ quan cần có các biện pháp để thu hồi bằng được những thiệt hại mà các cá nhân gây ra.

Thông tin dư luận quốc tế

- Chính phủ Syria chấp thuận thỏa thuận ngừng bắn mới

Ngày 10/9, hãng thông tấn nhà nước SANA của Syria đưa tin chính phủ Syria đã thông qua thỏa thuận trên và sẽ chấm dứt các hành động giao tranh tại thành phố miền Bắc Aleppo vì lý do nhân đạo. Trong khi đó, Ủy ban đàm phán cấp cao (HNC) - lực lượng đối lập chính tại Syria, nói rằng vẫn chưa nhận được văn bản “chính thức” của thỏa thuận trên. Thỏa thuận ngừng bắn tại Syria do Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và người đồng cấp Mỹ John Kerry làm trung gian đạt được vào rạng sáng 10/9 sau cuộc đàm phán kéo dài gần 13 giờ tại Geneva (Thụy Sĩ). Thỏa thuận mang tính đột phá này kêu gọi ngừng giao tranh trên khắp Syria và tăng cường viện trợ nhân đạo cho thành phố Aleppo. Dự kiến, lệnh ngừng bắn mới này có hiệu lực từ 0h ngày 12/9 – đúng ngày đầu tiên kỳ nghỉ lễ Eid của người Hồi giáo - và ban đầu ngừng bắn sẽ kéo dài 48 giờ. Trước đó, Nga và Mỹ cũng đạt được thỏa thuận ngừng bắn tương tự tại Syria có hiệu lực vào cuối tháng 2 vừa qua, song thỏa thuận này đã đổ vỡ ngay sau đó.

Trong một bức thư viết bằng tiếng Arab gửi tới các nhóm vũ trang đối lập Syria cùng ngày 10/9, Đặc phái viên Mỹ về Syria, Michael Ratney kêu gọi các nhóm đối lập tại Syria tham gia thỏa thuận ngừng bắn mang tính bước ngoặt nói trên, coi lệnh ngừng bắn là “cách tốt nhất” để cứu được nhiều mạng sống. Ông Ratney bày tỏ tin tưởng thỏa thuận ngừng bắn lần này sẽ hiệu quả hơn lệnh ngừng bắn trước đó.

Phản ứng về lệnh ngừng bắn mới ở Syria, Ai Cập lên tiếng hoan nghênh và kêu gọi tất cả các bên tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn. Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Ai Cập nhấn mạnh quốc gia Bắc Phi coi thỏa thuận này là "một bước đầu tiên" hướng tới việc đạt được một lệnh ngừng bắn một cách toàn diện và lâu dài tại tất cả thành phố Syria, trong khi đảm bảo mục tiêu chống khủng bố. Việc tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn sẽ thúc đẩy hoạt động nhân đạo và giúp người dân Syria thoát khỏi cảnh bạo lực tiếp diễn, đồng thời mở ra cơ hội để các phe đối địch tại Syria ngồi lại nhằm tìm một giải pháp chấm dứt xung đột. Cùng ngày 10/9, các nước Anh, Pháp đã tiếng hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn ở Syria, đồng thời hối thúc tất cả các bên liên quan đến xung đột ở Syria cần sớm chấm dứt bạo lực và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình. Dư luận quốc tế đánh giá cao nỗ lực của các bên nhằm thực hiện thỏa thuận ngừng bắn, đây là việc làm có ý nghĩa to lớn trong việc đem lại môi trường hòa bình cho người dân. Nhiều chuyên gia hy vọng, từ lệnh ngừng bắn này, các bên sẽ tìm được tiếng nói chung trong việc lập lại hòa bình cho đất nước Syria, cũng như thành phố Aleppo.

- Putin gửi thông điệp “ớn lạnh” cho Kim Jong Un

Sau khi Triều Tiên thử nghiệm hạt nhân, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có phản ứng dữ dội, cảnh báo về “các hậu quả tiêu cực” cho Bình Nhưỡng. Hôm 9/9, Triều Tiên đã tiến hành vụ thử hạt nhân được cho là lớn nhất từ trước tới nay, gây nên trận động đất nhân tạo có cường độ 5,3 độ richter. Truyền thông Triều Tiên xác nhận họ đã tiến hành thử nghiệm vũ khí hạt nhân, và tiết lộ việc sở hữu tên lửa đạn đạo chiến lược sẵn sàng sử dụng.

Sự việc này đã dấy lên nhiều phản ứng giận dữ của các nước lớn, trong đó có Trung Quốc và Mỹ, Pháp. Đưa ra bình luận muộn hơn so với các nguyên thủ khác, song thông điệp của ông Putin đối với Bình Nhưỡng được cho là rất cứng rắn. “Hành động cho thấy sự coi thường đối với luật pháp quốc tế và dư luận quốc tế; đáng bị lên án ở mức độ mạnh mẽ nhất. Các hành động của Triều Tiên, nhằm làm xói mòn chế độ phi hạt nhân hóa toàn cầu, gây nên mối đe dọa nghiêm trọng cho hòa bình và an ninh trên bán đảo Triều Tiên và khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Điều này sẽ khiến chính bản thân Triều Tiên gánh chịu các hậu quả tiêu cực trước tiên. Chúng tôi kiên trì cho rằng phía Triều Tiên chấm dứt các cuộc phiêu lưu nguy hiểm và liều lĩnh của họ, tuân thủ mọi chỉ thị của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, từ bỏ hoàn toàn các chương trình tên lửa và hạt nhân của họ, và quay trở về chế độ phi hạt nhân hóa” – người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga dẫn phát biểu chính thức của Nga về việc này. Trước đó, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã tuyên bố rằng Triều Tiên sẽ phải gánh chịu “hậu quả nghiêm trọng” vì đã “vi phạm trắng trợn” các nghị quyết của Hội đồng Bảo an, cấm mọi vũ khí hạt nhân tại quốc gia này. “Hoa Kỳ không và sẽ không bao giờ chấp nhận Triều Tiên là một quốc gia hạt nhân” – ông Obama nói.

BBC dẫn lời tuyên bố của Triều Tiên về vụ thử hạt nhân được loan tin là “thành công”, trong đó có nói rằng Bình Nhưỡng có thể “sản xuất bao nhiêu chủng loại đầu đạn hạt nhân nhỏ hơn, nhẹ hơn và đa dạng hơn một cách tùy ý, có sức công phá mạnh hơn, với việc nắm vững công nghệ sản xuất và nhiều loại nguyên liệu khác nhau”. Bản tin của Đài truyền hình Trung ương Triều Tiên phát đi hình ảnh nhà lãnh đạo Kim Jong Un cười rạng rỡ sau vụ thử nghiệm hạt nhân. Trong khi đó, hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên đưa tin nói rằng Bình Nhưỡng đã có thể lắp đặt đầu đạn hạt nhân “theo tiêu chuẩn” vào “tên lửa đạn đạo chiến lược”. Dư luận quốc tế phẫn nộ trước hành động thử tên lửa của Triều Tiên, nhiều người cho rằng, việc làm trên của Bình Nhưỡng đi ngược lại với vòng quay lịch sử của nhân loại yêu chuộng hòa bình. Dư luận mong muốn Bình Nhưỡng cần coi lại đường lối quốc phòng của mình, đồng thời quan tâm hơn đến cuộc sống của người dân nước này.