TÁC ĐỘNG CỦA “HIỆN TƯỢNG TÔN GIÁO MỚI” TỚI ĐỜI SỐNG, VĂN HÓA Ở TỈNH LÂM ĐỒNG. GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ 

1. Quá trình xâm nhập hiện tượng tôn giáo mới vào Lâm Đồng

Lâm Đồng là một tỉnh ở Nam Tây Nguyên, vùng lãnh thổ có vị trí chiến lược về kinh tế, xã hội, môi trường và an ninh quốc phòng của cả nước … Đồng thời tiếp giáp với vùng kinh tế trọng điểm phía nam. Do những đặc thù về điều kiện địa lý, tự nhiên và dân cư, dân tộc. Lâm Đồng được coi là khu vực năng động, có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và là thị trường có nhiều tiềm năng lớn. Cũng chính vì vậy mà Lâm Đồng là vùng đất thu hút dân cư từ nhiều nơi khác đến. Với dân số 1,2 triệu người (gồm 43 dân tộc cùng sinh sống). Có hơn 65% dân số theo các tôn giáo. Ngoài ra, khoảng 35% dân số theo các tín ngưỡng khác nhau.

Cùng với việc thu hút dân cư từ nhiều nơi đến, các hiện tượng tôn giáo mới cũng bắt đầu xâm nhập và phát triển ở tỉnh Lâm Đồng. Từ năm 1994, các Việt kiều hồi hương về Việt Nam thăm thân nhân đã móc nối, lôi kéo 20 người tham gia Thanh Hải Vô Thượng sư như: Lê Thị Lệ Hằng (thành phố Đà Lạt), Nguyễn Thế Vinh (thành phố Bảo Lộc). Hiện nay, có khoảng 150 người tham gia Thanh Hải Vô Thượng sư và được chia làm 2 miền: Đà Lạt và Bảo Lộc. Các đối tượng theo Thanh Hải Vô Thượng sư thường lén lút tổ chức các hoạt động “cộng tu”, tuyên truyền, tán phát các tài liệu, kinh sách, ấn phẩm của Thanh Hải; sử dụng đầu thu TVRO bắt sóng kênh truyền hình Thanh Hải để nghe thuyết pháp. Tổ chức phát tán 2.500 tờ rơi tuyên truyền Thanh Hải Vô Thượng sư. Môt số đối tượng cốt cán như: Cao Xuân Trường, Lê Thị Ngọc Tâm (thành phố Đà Lạt), Nguyễn Thế Vinh (thành phố Bảo Lộc) …nhiều lần xuất cảnh đi Mỹ, Canađa, Đài Loan, Singapore …dưới hình thức du lịch, kinh doanh để dự lễ do Thanh Hải tổ chức hoặc gặp gỡ “sứ giả” của Thanh Hải để nhận tài trợ, chỉ đạo hoạt động để phát triển ở địa phương. Mở cửa hàng điện thoại, cửa hàng bán đồ gia dụng, nhà hàng chay tại thành phố Đà Lạt, Bảo Lộc; huyện Đức Trọng, Di Linh …để lôi kéo người tham gia; hình thành các điểm “cộng tu” theo nhóm, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước của chính quyền địa phương.

Đến năm 2009, Pháp môn Diệu âm xâm nhập vào tỉnh Lâm Đồng, các đối tượng cầm đầu nhiều lần xuất cảnh đi Campuchia, Lào, Thái Lan dưới hình thức du lịch, kinh doanh để dự lễ do Trần Tâm tổ chức, nhận tài trợ, chỉ đạo hoạt động để phát triển tổ chức tại địa phương. Ngoài ra, lợi dụng địa bàn thành phố Đà Lạt là điểm du lịch, các đối tượng cầm đầu nhiều lần tổ chức hoạt động “cộng tu” cho số tín đồ trong và ngoài tỉnh. Lợi dụng việc mở quán cơm chay để lôi kéo người tham gia và làm địa điểm để tổ chức các hoạt động “cộng tu” theo các nhóm nhỏ nhằm đối phó với các cơ quan quản lý nhà nước.

Bà Hà Thị Đăng, ở xã Lộc Nga, thành phố Bảo Lộc về thăm quê tại huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội và được một số người dẫn đến điện thờ Hoàng Thiên Long. Sau khi trở về thành phố Bảo Lộc, bà Hà Thị Đăng đã lôi kéo được khoảng 30 người tại địa phương tham gia. Đến nay, Ngọc Phật Hồ Chí Minh đã phát triển ra 06 huyện, thành phố với số lượng người là trên 200. Trong số người theo Ngọc Phật Hồ Chí Minh có 02 đảng viên, 04 cán bộ hưu trí.

Năm 2013, Trường Sinh học xuất hiện trên địa bàn huyện Lâm Hà. Hoạt động của những người theo Trường Sinh học ngồi thiền chữa bệnh. Hiện nay, số người này chuyển sang và tham gia vào câu lạc bộ Thiền dưỡng sinh. Có 17 người ở thành phố Đà Lạt tham gia Long hoa Di Lặc. Số người này liên kết với 02 người Đài Loan để tổ chức hoạt động. Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh, còn có Đạo trời Thái Bình tại huyện Di Linh. Có 06 người tham gia và thường xuyên tụng kinh để chữa bệnh. Năm 2016, có 06 việt kiều Mỹ đến Lâm Đồng để móc nối với số đối tượng tại địa phương tổ chức sinh hoạt tại khách sạn Ngọc Lan, phường 1, thành phố Đà Lạt. Tại thành phố Bảo Lộc có 15 người tham gia Vô Vi. Tại huyện Đức Trọng, Lâm Hà, thành phố Bảo Lộc có 30 người tham gia Nhất quán đạo. Năm 2016, bà Voòng Thị Lệ, xã Đạ Đờn, huyện Lâm Hà tự thành lập “Phật đường” tại nhà riêng, tổ chức sinh hoạt và nhận hỗ trợ vật chất từ các đối tượng trong và ngoài tỉnh.

Năm 2004, Võ Quốc Khánh, Trần Quốc Lập, Nguyễn Văn Vượng, xã Đắk Sắk, huyện Đắk Min, tỉnh Đắk Nông truyền bá Canh tân Đặc sủng vào xã Đạ K’Nàng và Phi Liêng, huyện Đam Rông. Tổng số người tham gia Canh tân Đặc sủng có 77 người (cầm đầu là Trần Xuân Vinh và Nguyễn Văn Mạnh). Số đối tượng theo Canh tân Đặc sủng sử dụng kinh thánh của Công giáo nhưng có chọn lọc trước (dùng bút đánh dấu vào những chỗ cần đọc thì mới sử dụng). Hình thức hoạt động là: giơ hai tay lên trời cầu nguyện rồi ngã ra bất tỉnh, nói tiếng lạ… Đối với những người đau ốm không cần đi khám chữa bệnh ở cơ sở y tế mà sẽ làm phép sứt dầu lên nơi bị đau và đặt tay cầu nguyện thì sẽ lành. Các ban, ngành của huyện Đam Rông đã tuyên truyền, vận động, đấu tranh với các đối tượng theo Canh tân Đặc sủng. Tuy nhiên, các đối tượng này vẫn lén lút hoạt động. Nhằm để đối phó với chính quyền, năm 2015, Trần Xuân Vinh lấy danh nghĩa Hội thánh Tin Lành Lời sự sống Việt Nam làm đơn đăng ký chương trình sinh hoạt điểm nhóm Tin Lành Lời sự sống theo Chỉ thị số 01 -CT/TTg của Thủ tướng Chính phủ (bản chất hoạt động vẫn là Canh tân Đặc sủng). Hiện nay, có 37 hộ với 108 khẩu theo Tin Lành Lời sự sống Việt Nam. Chính quyền địa phương kiên quyết không cho đăng ký. Tuy nhiên, số đối tượng này vẫn thường xuyên tụ tập sinh hoạt.

Cùng với việc các hiện tượng tôn giáo mới từ bên ngoài xâm nhập vào tỉnh Lâm Đồng thì trong những năm gần đây, trên địa bàn tỉnh xuất hiện hiện tượng tôn giáo mới là “Bửu tòa Tam giáo”.

Bửu tòa Tam giáo do ông Cao Hữu Lợi, sinh năm 1952, thường trú tại 543/7 Đa Phước, phường 8, thành phố Đà Lạt thành lập. Từ năm 2002 đến nay, Cao Hữu Lợi đã lôi kéo một số người lạc hậu, thường xuyên tổ chức các hoạt động mê tín dị đoan. Về giáo lý, giáo luật, kinh sách chủ yếu vay mượn của Phật giáo thông qua việc “cầu cơ, giáng bút” viết ra. Sau đó, nhân bản, phát tán cho đệ tử để làm phương tiện tu hành. Hiện nay, tổ chức này có khoảng 120 người ở các tỉnh: Hải Dương, Hải Phòng, Đồng Nai, Thừa Thiên - Huế, Quảng Ngãi, Quảng Ninh, Lâm Đồng, thành phố Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh tham gia.

Về tổ chức: Đứng đầu là ông Cao Hữu Lợi (tự xưng là Đức Kim Thân) được gọi là “thầy”. Giúp việc cho “thầy” là các Ban Trị sự và Ban Thuyết giảng đạo phụ trách một nhóm tín đồ của một tỉnh hay một khu vực. Có nhiệm vụ thu, chi, quản lý tài chính, thuyết giảng cho các đệ tử … Đệ tử là những người được “thầy’ làm lễ “quy y”; phải ăn chay trường và giữ ngũ giới. Vào các ngày bình thường, Cao Hữu Lợi tổ chức cúng bái theo các giờ ấn định từ 11h đến 13h và từ 19h đến 21h. Trong các ngày mùng 1, 15 âm lịch hàng tháng tổ chức tập trung tín đồ tại nhà riêng của Cao Hữu Lợi.

Hàng năm, có 03 ngày lễ lớn gồm:

+ Ngày 15/4 âm lịch: Lễ Phật Thích ca.

+ Ngày 15/7 âm lịch: Lễ Vu lan.

+ Ngày 15/10 âm lịch: Lễ báo ân cha mẹ.

Trong các ngày lễ này, bắt buộc tất cả các đệ tử phải về dự lễ tại nhà ông Lợi (tức Cung điện ngọc). Ngoài ra, Cao Hữu Lợi lập ra trang websire “buutoatamgiao.hopto.org để mọi người có thể truy cập các thông tin về hoạt động tại “Cung điện ngọc”. Đồng thời trang bị webcam để cho đệ tử ở xa có thể theo dõi qua mạng internet tại các buổi lễ.

Ngoài ra, ông Cao Hữu Lợi còn thường xuyên lấy danh nghĩa của tổ chức này để đi quyên góp, làm từ thiện, phúng điếu đám ma, quan hệ với các cá nhân và tổ chức khác. Cao Hữu Lợi còn tổ chức khám chữa bệnh bằng thuốc nam tại nhà riêng với nguyên liệu bằng thảo dược tự thu lượm, chế biến và phải qua sự “làm phép” của ông Lợi. Bệnh nhân không phải trả tiến thuốc nhưng có thể cúng dường tùy theo lòng hảo tâm.

Hiện nay, tại nhà riêng của Cao Hữu Lợi luôn có trên 10 người (ở địa bàn thành phố Đà Lạt và các địa phương khác) đăng ký tạm trú dài hạn, cùng ăn ở, sinh hoạt chung với gia đình ông Cao Hữu Lợi.

2. Nguyên nhân của việc xâm nhập và phát triển của hiện tượng tôn giáo mới.

- Hệ thống chính trị cơ sở ở một số nơi chưa làm tốt công tác tuyên truyền vận động nâng cao nhận thức chính trị, xã hội cho quần chúng. Nhận thức, quan điểm trong đấu tranh xử lý với những tiêu cực của hiện tượng tôn giáo mới, các hoạt động mê tín dị đoan trên địa bàn nhiều mặt chưa thống nhất. Còn xem nhẹ trong nhìn nhận, đánh giá tính nguy hiểm và hậu quả tiêu cực của nó nên chưa có sự quan tâm đúng mức.

- Một số nơi, cán bộ, đảng viên sợ đụng chạm đến quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo nên có tâm lý “ngại” trong xử lý vấn đề hiện tượng tôn giáo mới. Không thấy hết hành vi vi phạm pháp luật trong việc tuyên truyền và hoạt động của hiện tượng tôn giáo mới, nên đã không có những giải pháp kịp thời, hiệu quả.

- Công tác quản lý xã hội, quản lý địa bàn ở một số địa phương, cơ sở buông lỏng, thiếu sâu sát quần chúng, mất cảnh giác, tạo kẽ hở cho hiện tượng tôn giáo mới hoạt động trái pháp luật tồn tại; không phát hiện kịp thời và xử lý dứt điểm.

- Sự phối kết hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể trong hệ thống chính trị về công tác tôn giáo nói chung và công tác đối với vấn đề hiện tượng tôn giáo mới nói riêng thiếu đồng bộ và chưa thường xuyên. Có nơi, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội chưa tích cực, chủ động trong công tác vận động, giáo dục, thuyết phục với những quần chúng bị mê hoặc tin theo hiện tượng tôn giáo mới. Chưa đấu tranh, phê phán kiên quyết các đối tượng tuyên truyền đạo, hoạt động tôn giáo trái pháp luật, tuyên truyền mê tín dị đoan.

- Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tôn giáo cấp xã, cấp huyện không nắm được, không hiểu bản chất và hoạt động của hiện tượng tôn giáo mới.

3. Tác động của hiện tượng tôn giáo mới đối với đời sống văn hóa, xã hội

Hoạt động tuyên truyền mê tín dị đoan gây ảnh hưởng tới đời sống xã hội. Đây là ảnh hưởng rõ và rộng nhất đến đời sống của một bộ phận nhân dân nơi có hiện tượng tôn giáo mới (tà đạo, đạo lạ) xuất hiện, như: Thanh Hải Vô Thượng sư, Long hoa Di lặc, Bửu tòa Tam giáo, Tin Lành Lời sự sống. Trong đó, Thanh Hải Vô Thượng sư, Long hoa Di lặc, Bửu tòa Tam giáo, Tin Lành Lời sự sống … vay mượn giáo lý của các tôn giáo truyền thống (Phật giáo, Công giáo) nhưng đều bị chức sắc các tôn giáo này lên án, phê phán bởi tính chất mê tín dị đoan của nó.

Tính chất mê tín dị đoan của tà đạo có khi trầm trọng còn do gắn liền với trình độ dân trí thấp của một bộ phận người đi theo và những người lập ra nó lợi dụng hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo vì lợi ích riêng tư. Chính vì thế, có không ít người tham gia trong các tà đạo, đạo lạ trở thành thầy lang “chữa bệnh cho những người theo đạo. Phương pháp chữa bệnh của họ đậm màu sắc mê tín, phản khoa học. Chữa bệnh cho uống nước lã, xoa dầu ăn hoặc cho uống vài giọt dầu thánh vừa cầu nguyện là được (Canh tân Đặc sủng) … Bốc thuốc chữa bệnh bằng những loại thuốc lạ không có tác dụng chữa bệnh và chưa được kiểm chứng của cơ quan chức năng .. tuyên truyền bỏ bàn thờ tổ tiên, chỉ thờ Di Lặc và một số anh hùng dân tộc (Long hoa Di Lặc).

Ngoài những hậu quả tiêu cực về sức khỏe, tinh thần, về trật tự xã hội, tuyên truyền mê tín dị đoan mà một số tà đạo trực tiếp hay gián tiếp gây ra. Việc tin theo tà đạo, đạo lạ của một số người đã dẫn đến những mâu thuẫn gia đình, người theo và không theo. Một số mê muội bỏ bê công việc gia đình, thực hành các nghi lễ sinh hoạt tín ngưỡng trái pháp luật.

Một số tà đạo, đạo lạ khi sinh hoạt có hành vi tụ tập hội nhóm đông người mà không xin phép chính quyền địa phương, Khi cơ quan chính quyền đến kiểm tra lại có hành vi chống người thi hành công vụ, kích động gây chia rẽ, mất đoàn kết, vu cáo chính quyền cản trở tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Một số tà đạo, đạo lạ tích cực trong việc xây dựng tổ chức các ban, nhóm tuyên truyền, phán tán tài liệu, kinh sách. Một số đạo lạ, tà đạo lôi kéo được cả một số cán bộ, đảng viên tham gia như bình phong, chỗ dựa, tạo uy tín để lôi kéo người theo.

Ngoài ra, một số tà đạo, đạo lạ có mối quan hệ chỉ đạo, hỗ trợ về vật chất của các thế lực xấu của tổ chức đạo lạ, tà đạo này ở nước ngoài như: Thanh Hải Vô Thượng sư, Pháp môn Diệu âm. Tình hình trên ít nhiều gây phương hại đến khối đại đoàn kết dân tộc, đến sự lãnh đạo, quản lý xã hội, làm cho hệ thống chính trị ở một số cơ sở giảm hiệu lực và uy tín. Xuyên tạc chính sách tự do tín ngưỡng, tôn giáo, ảnh hưởng đến các quan hệ đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta.

Các hành vi của nhiều hiện tượng tôn giáo mới đã làm phức tạp, khó khăn thêm cho nhận thức của xã hội về việc phân biệt mê tín dị đoan với tín ngưỡng, tôn giáo thuần túy, hợp pháp. Trên lĩnh vực quản lý xã hội, có lúc có nơi do sự phức tạp trong hoạt động của các tà đạo, đạo lạ dẫn đến có những biểu hiện cấm đoán, cản trở sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo bình thường gây nên sự bức xúc, phản ứng của những tín đồ tôn giáo chính thống.

4. Một số giải pháp

Nhằm để hạn chế hoạt động trái pháp luật và những ảnh hưởng tiêu cực của hiện tượng tôn giáo mới cần thực hiện các giải pháp sau:

- Công tác đấu tranh xử lý các hoạt động trái pháp luật và ảnh hưởng tiêu cực của hiện tượng tôn giáo mới phải đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện và trực tiếp của cấp ủy Đảng và quản lý, điều hành của Nhà nước. Đây là vấn đề có tính nguyên tắc, bảo đảm đúng định hướng và luật pháp tạo nên sự phối hợp chặc chẽ, đồng bộ giữa các lực lượng tham gia công tác. Phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Thống nhất nhận thức và thống nhất trong giải pháp xử lý. Tránh hiện tượng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”.

- Đẩy mạnh công tác vận động quần chúng, giúp cho quần chúng nhận thức đầy đủ tính chất và tác hại của các hoạt động lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo vi phạm pháp luật.

- Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở trong tuyên truyền vận động quần chúng từ bỏ, không tham gia các hoạt động tôn giáo trái pháp luật và tà đạo. Thông tin kịp thời những diễn biến khác lạ về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trong cộng đồng dân cư cho chính quyền và các cơ quan chức năng biết. Tham gia đấu tranh với những đối tượng hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trái pháp luật, đảm bảo ổn định tình hình an ninh chính trị tại địa phương, cơ sở.

- Chú trọng công tác vận động, giáo dục, thuyết phục quần chúng. Kết hợp các biện pháp quản lý hành chính nhà nước một cách hài hòa. Thực hiện phương châm kiên quyết về nguyên tắc, mềm mỏng, khéo léo về phương pháp, tránh thô bạo, nôn nóng. Coi trọng công tác phân hóa giữa các đối tượng cầm đầu, cốt cán với quần chúng nhất thời bị mê hoặc tin theo. Xử lý kiên quyết với các đối tượng cầm đầu có những hành vi vi phạm pháp luật, thách thức chính quyền và các cơ quan chức năng.

- Đẩy mạnh phong trào xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, xây dựng đời sống văn hóa mới lành mạnh. Quan tâm, giúp đỡ các đối tượng, gia đình có hoàn cảnh cơ hàn, hoạn nạn; thực hiện tốt chính sách xã hội, xóa đói giảm nghèo.