BÀI NÓI CHUYỆN CỦA BÁC HỒ TẠI HỘI NGHỊ ĐỔI CÔNG TOÀN QUỐC, THÁNG 5/1955 

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sớm đưa tư tưởng hợp tác xã vào Việt Nam. Trong cuốn “Đường cách mệnh”, viết năm 1927, Bác đã nhấn mạnh: Tục ngữ Việt Nam có câu “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại thành hòn núi cao”. Thực hiện tư tưởng của Người, từ năm 1945, sau khi Việt Nam giành được độc lập, Đảng, Nhà nước đã quan tâm chỉ đạo thành lập hợp tác xã. Trước tiên là, tổ chức hình thành các mô hình hợp tác giản đơn như tổ đổi công, tổ vần công... Người cho rằng: trong cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, quan hệ sản xuất dựa trên cơ sở chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất phải được thay thế bằng quan hệ sản xuất dựa trên cơ sở chiếm hữu công cộng và tập thể về tư liệu sản xuất cơ bản. Vấn đề được Bác Hồ chú trọng, đó là hợp tác hóa và cũng chính Bác là người đầu tiên đưa tư tưởng hợp tác xã vào Việt Nam.

Thực hiện tư tưởng của Bác Hồ và chủ trương của Đảng về xây dựng hợp tác xã nông nghiệp, ngay từ sau năm 1954, phong trào xây dựng tổ đổi công đã diễn ra ở khắp các địa phương miền Bắc. Hình thức tổ đổi công chính là tiền đề, để từng bước hình thành hợp tác xã. Đây là bước đầu tiên đưa nông dân vào con đường làm ăn tập thể xã hội chủ nghĩa, là mô hình “tập thể” đầu tiên của nền kinh tế Việt Nam.

Tháng 5/1955, tại Hội nghị đổi công toàn quốc, Bác đã trao đổi với hội nghị những nội dung như sau:

Nguyện vọng của đồng bào nông dân là: khi chưa có ruộng đất thì muốn có ruộng đất; khi đã có ruộng đất rồi thì muốn sản xuất nhiều để được ấm no. Muốn tǎng gia sản xuất được nhiều thì cần làm tập thể. Nhưng vì từ trước đến nay nông dân ta quen làm ǎn riêng rẽ từng nhà, không quen tập thể, không quen tổ chức.

Tổ chức tổ đổi công phải có phương châm, có nguyên tắc, có phương pháp.

- Phương châm hiện nay: cần phát triển cho nhiều tổ đổi công; làm cho tất cả các nơi đều có những tổ đổi công như thế. Nơi nào trình độ quần chúng, trình độ cán bộ khá, thì tổ chức tổ đổi công thường xuyên, đổi công mùa này sang mùa khác. Chỗ nào đã có tổ đổi công thường xuyên thì phải củng cố cho vững thêm, tốt thêm, rộng khắp và có nền nếp rồi, mới tiến lên làm hợp tác xã.

- Nguyên tắc tổ đổi công: không được cưỡng ép ai hết. Phải tuyên truyền, giải thích cho nông dân thấy lợi ích tổ đổi công; ai muốn vào thì vào, tuyệt đối không được ép buộc. Làm sao cho những gia đình trong tổ đổi công đều có lợi. Có lợi thì người ta mới vui lòng vào. Tổ đổi công thì phải có tổ trưởng hoặc ban quản trị. Quản trị phải dân chủ. Việc làm phải bàn bạc với nhau. Mọi người đều hiểu mới vui lòng làm. Có người chưa hiểu, chưa vừa lòng, mà bắt họ làm thì hỏng việc.

- Phương pháp tổ chức: chớ ham làm mau, rầm rộ. Làm ít mà chắc hơn làm nhiều, làm rầm rộ mà không chắc chắn. Đi bước nào vững vàng, chắc chắn bước ấy, cứ tiến tới dần dần; phải làm việc thiết thực và thực tế; phải làm từ nhỏ đến lớn; không nên tổ chức quá to, vì quá to thì khó nắm, sẽ chệch choạc, dễ thất bại.

- Về lãnh đạo: Việc gì cũng phải có lãnh đạo thì mới thành công. Ai lãnh đạo tổ đổi công? Trực tiếp là tổ trưởng tổ đổi công. Nếu tổ trưởng công bằng, vô tư, khéo tổ chức, khéo lãnh đạo, được bà con tin phục và yêu mến, thì việc sẽ thành công. Công việc thì tổ trưởng đi đầu làm trước, lợi ích thì hưởng sau. Người tổ trưởng như vậy, thì tổ chức nhất định thành công. Đảng viên phải gương mẫu trong công việc tổ đổi công. Chi bộ phải thiết thực lãnh đạo, giúp đỡ tổ đổi công. Tổ đổi công tốt hay xấu, chi bộ phải phụ trách một phần lớn, phải xây dựng tổ đổi công. Có tổ đổi công rồi mà chưa vững chắc, thì trách nhiệm của chi bộ là phải làm cho nó vững chắc. Nông hội phải giáo dục, khuyến khích, giúp đỡ, đưa nông dân vào tổ đổi công. Thanh niên thì phải làm nòng cốt trong tổ đổi công. Chỗ nào đã có Đoàn Thanh niên lao động Việt Nam thì Đoàn phải đẩy mạnh công tác tổ đổi công.

Nói tóm lại, Bác nêu ra những khó khǎn của tổ đổi công để các cô, các chú thấy rõ mà khắc phục, chứ không phải thấy khó khǎn mà nản lòng. Các cô, các chú có tinh thần thi đua, đoàn kết, cố gắng, thì nhất định sẽ khắc phục được khó khǎn và phong trào tổ đổi công nhất định phát triển và thắng lợi.

Kinh tế hợp tác và hợp tác xã là phần quan trọng trong nền kinh tế của nước ta, là hậu phương vững chắc trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Mỹ; nhưng khi chuyển sang kinh tế thị trường đã gặp lúng túng do nhiều cơ chế chưa phù hợp với tình hình mới.

Kiên trì thực hiện mô hình kinh tế hợp tác và hợp tác xã theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Luật Hợp tác xã năm 2012 đã thể hiện rõ hơn bản chất của hợp tác xã là được thành lập trên cơ sở tự nguyện, hợp tác, bình đẳng, đồng sở hữu, tương trợ lẫn nhau giữa các thành viên hợp tác xã, nhằm mang lại lợi ích cho thành viên, thông qua đáp ứng nhu cầu chung của các thành viên về kinh tế, văn hóa và xã hội.

Khác với mô hình hợp tác xã kiểu cũ, hợp tác xã kiểu mới hoạt động nhằm mục đích tập trung, mang lại lợi ích cho các thành viên thông qua việc cam kết cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, việc làm theo nhu cầu của thành viên. Hợp tác xã nông nghiệp ngày nay có vai trò, vị trí rất quan trọng, khi vừa hỗ trợ các thành viên tham gia thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, vừa thực hiện mục tiêu cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Thực tế thành lập và vận hành các hợp tác xã kiểu mới theo Luật Hợp tác xã năm 2012 ở nhiều địa phương, đã chứng minh các hợp tác xã này tuy chỉ có vài chục xã viên song đã thực sự giúp các hộ xã viên sản xuất, kinh doanh hiệu quả hơn hẳn, đặc biệt là quy hoạch sản xuất theo nhu cầu thị trường và tiêu thụ sản phẩm cho nông dân.

Tại Lâm Đồng, cùng với quá trình hình thành và phát triển của phong trào xây dựng các mô hình liên kết phát triển kinh tế; Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã có nhiều chủ trương, giải pháp xây dựng và phát triển kinh tế hợp tác, tạo điều kiện hỗ trợ cơ sở vật chất, trang thiết bị, đất đai; tạo điều kiện về thủ tục hành chính. Đồng thời, tuyên truyền, nâng cao nhận thức phổ biến các chính sách, pháp luật về xây dựng HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị; chủ động trao đổi, nắm bắt tình hình hoạt động, các vấn đề khó khăn, vướng mắc, kiến nghị của HTX để có biện pháp hỗ trợ, giải quyết kịp thời. Đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng được 588 mô hình liên kết phát triển kinh tế có hiệu quả; 225 Hợp tác xã nông nghiệp, 120 chuỗi liên kết giá trị trong sản xuất nông nghiệp; tiêu biểu như HTX Anh Đào, HTX Xuân Hương, Tân Tiến, Phước Thành, Hương sắc Đà Lạt, Nông nghiệp xanh…

Từ những thực tế đó, có thể khẳng định, mô hình HTX nông nghiệp kiểu mới đã thể hiện vai trò quan trọng là cầu nối trong việc tiếp thu, hướng dẫn ứng dụng, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, thúc đẩy chuyển đổi hiệu quả cây trồng, vật nuôi chủ lực của các địa phương, nâng cao đời sống cho thành viên. Đây là hướng phát triển bền vững trong nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa của nước ta hiện nay.

Gần nửa thế kỷ Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa, nhưng những công lao to lớn, đạo đức sáng ngời và tình cảm cao đẹp của Người như còn sống mãi trong lòng mỗi chúng ta, là nguồn cổ vũ, động viên cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân trên địa bàn tỉnh luôn luôn không ngừng vươn lên trong sự nghiệp đổi mới, phấn đấu xây dựng quê hương Lâm Đồng giàu đẹp, bền vững, thịnh vượng và văn minh như ước nguyện của Người.