KỸ THUẬT TỈA THƯA, TỈA CÀNH TẠO TÁN VÀ THÂM CANH CÂY ĐIỀU GIAI ĐOẠN KINH DOANH 

Tính đến năm 2017, tổng diện tích điều trên đất nông nghiệp là 9.011ha, trong đó DT giai đoạn kinh doanh là 7.697ha và KTCB là 1.314ha (Ngoài ra còn có diện tích điều trên đất lâm nghiệp là 2.813ha toàn bộ là giai đoạn kinh doanh) Do vậy, cây điều có vai trò quan trọng trong sản xuất và đời sống của nông dân trên địa bàn huyện, đem lại nguồn thu nhập chính cho nhiều nông hộ. Từ năm 2012 đến nay, hàng năm Huyện đều phát động đồng loạt việc tỉa thưa TCTT và thâm canh tăng năng suất cho cây điều đã thể hiện tăng dần năng suất qua từng năm.

Tuy nhiên vụ điều năm 2017, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, toàn bộ diện tích điều bị bọ xít muỗi và thán thư gây hại làm thất thu trên 90% sản lượng so với năm 2016. Nhằm giúp cây điều nhanh phục hồi sinh trưởng sau dịch bệnh, để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm hạt điều năm 2018 và các năm tiếp theo, góp phần phát triển kinh tế của địa phương phải áp dụng đồng bộ kỹ thuật thâm canh vườn điều, bao gồm: tỉa thưa, tỉa cành tạo tán, bón phân cân đối hợp lý, phòng trừ sâu bệnh hại kết hợp với việc sử dụng phân bón qua lá và chất điều hòa sinh trưởng trong giai đoạn ra hoa – đậu trái. Trung tâm Nông nghiệp khuyến cáo các biện pháp kỹ thuật thâm canh cây điều giai đoạn kinh doanh như sau:

I. KỸ THUẬT TỈA THƯA, TỈA CÀNH TẠO VƯỜN ĐIỀU:

1. Cơ sở khoa học:

- Điều là cây ra hoa đầu cành nên năng suất tỷ lệ thuận với diện tích tán được chiếu sáng và mật độ chồi hữu hiệu. Việc tỉa cành tạo tán ra tăng mật độ chồi và diện tích tán hữu hiệu;

- Nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón;

- Làm cho vườn cây thông thoáng, giảm độ ẩm và giảm sâu bệnh;

- Dễ đi lại theo dõi sâu bệnh, chăm sóc, phun thuốc, thu hoạch.

Như vậy, tỉa cành tạo tán là giải pháp kỹ thuật cực kỳ quan trọng để phòng chống sâu bệnh hại, nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, từ đó góp phần nâng cao năng suất cây Điều. Thế nhưng phần lớn diện tích Điều kinh doanh của Huyện chưa được người dân quan tâm tỉa thưa, tỉa cành tạo tán, vệ sinh vườn, làm cho vườn cây rậm rạp, ẩm thấp, rất dễ bùng phát dịch bệnh sâu róm đỏ, bọ xít muỗi, bọ trĩ, bệnh thán thư, bệnh xì mủ… là nguyên nhân gây mất mùa điều.

2. Dụng cụ tỉa cành:

Dụng cụ tỉa cành gồm có: rựa (1), cưa lá (2), kéo cắt cành lớn (3), kéo cắt cành nhỏ (4), câu liêm (5). cưa máy mini (6).

 2. Thời kỳ kiến thiết cơ bản:

Sau khi trồng 1 năm, cây điều ghép bắt đầu cần được tỉa cành tạo tán nhằm hạn chế  bớt sự  phát triển của  phần thân cành lá trên mặt đất xuất phát từ  chồi ghép có nguồn gốc từ những giống điều sinh trưởng khỏe. Việc cắt tỉa giúp cho bộ rễ dưới đất phát triển cân đối với phần tán trên mặt đất do đó hạn chế việc đổ cây và tước cành. Chỉ nên để 1 thân chính và cành cấp 1 thấp nhất cách mặt đất khoảng 0.5-0.7m. Các cành có đặc tính sau được ưu tiên chừa lại khi cắt tỉa.

-  Góc phân cành rộng

-  Mọc rời nhau 

-  Phân đều bốn hướng

-  Cành to khỏe.

3. Thời kỳ kinh doanh:

- Tỉa thưa: Các  vườn điều kinh doanh trồng dày, có tán đan xen lẫn nhau cần phải được đốn thưa chỉ duy trì mật độ 120-160 cây/ha và cắt tán cách rời nhau khoảng 1,0-1,5m (không để cho cây giao tán). Trước khi tiến hành đốn thưa cần theo dõi 2-3 vụ và đánh dấu các cây điều cho năng suất thấp, ưu tiên trong danh sách cưa bỏ. Đốn tỉa 2 lần: năm đầu loại bỏ một nửa số cây và năm sau loại bỏ một nửa số cây còn lại để tránh vườn cây bị tạo khoảng trống đột ngột làm cây dễ bị trốc gốc khi có gió lớn. Dùng cưa cắt gốc ở sát mặt đất và dùng dao bóc vỏ để gốc cây mau chết và không nẩy chồi mới).

Thời điểm tỉa thưa được tiến hành ngay sau vụ thu hoạch kết thúc (khoảng tháng 5-6 trước khi cây phát đợt lá mới kết hợp với việc tỉa cành tạo tán lần 1).

- Tỉa cành tạo tán: Đối với vườn điều giai đoạn kinh doanh bắt buộc phải thực hiện tỉa cành tạo tán 2 lần/năm.

Lần 1: được tiến hành ngay sau vụ thu hoạch kết thúc, khoảng tháng 5-6 dương lịch trước khi cây phát đợt lá mới. Thời điểm này tiến hành tỉa mạnh (kết hợp tỉa thưa nếu mật độ dày): tỉa bỏ những cành chạm mặt đất, cành nằm phía trong tán, bị che bóng, cành bị sâu bệnh, cành vượt, cành giao tán (cắt tán cách rời nhau 1,0-1,5m đối với những cây bị giao tán).

Lần 2: được tiến hành vào tháng 9 đến đầu tháng 10 dương lịch hàng năm. Lần này chỉ cắt tỉa vệ sinh (cắt tỉa cành nhỏ nằm trong tán, bị che bóng, cành sâu bệnh, cành vượt), tuyệt đối không tỉa cành có kích thước lớn, cây bị chảy nhựa, ảnh hưởng đến sự ra hoa đậu quả.          

- Phương pháp tỉa cành tạo tán:

Đối với cành lớn dùng cưa mini cắt tại vị trí cổ cành để vết cắt nhanh liền sẹo và không bị mối, mọt, sâu bệnh tấn công vào vết cắt. Sau đó quét bằng dung dịch 1 CuSO4: 4vôi:15 nước lên vết cắt để phòng nấm bệnh tấn công. Tuyệt đối không dùng dao chặt, làm vết chặt không thể liền sẹo, dẫn đến sâu bệnh tấn công hoặc mọc nhiều chồi non vô hiệu tại đoạn cành còn chừa lại.

Đối với  các cành nhỏ trong tán, cành vô hiệu phải được tỉa bỏ bằng câu liêm hay kéo cắt cành. Hiện nay, một số bà con nông dân đã chủ động tỉa cành tạo tán cho cây điều, tuy nhiên mới chỉ chú ý cưa bỏ các cành to nằm ở sát mặt đất, chưa chú trọng tỉa cành vô hiệu nên công tác TCTT chưa đạt được yêu cầu (hiệu quả sử dụng phân bón không cao, mật độ chồi và diện tích tán hữu hiệu thấp, dẫn đến năng suất chưa cao).

Đối với vườn điều kiến thiết cơ bản chồi bị khô cháy hư hại mạnh, tiến hành cắt, tỉa bỏ các cành nhánh bị khô cháy. Cần cắt hết đoạn cành bị khô và cắt dưới vết bệnh củ từ 5- 7cm sau đó dùng thuốc BVTV có gốc đồng (Coc85WP, Champion 37,5SC, Norshield 86,2 WG…) phun phòng nấm bệnh xâm nhiễm qua vết cắt. 

- Hiện nay mốt số vườn điều đã bung chồi non đề nghị nông hộ thường xuyên thăm vườn, phun thuốc để bảo vệ chồi non không để sâu bệnh tấn công làm hư hại. Cần theo dõi tỉa bỏ các chồi non mọc trong thân chính và các cành cấp 2 (mọc không đúng vị trí) để  cây được thông thoáng tránh để bọ xít muỗi ẩn nấp tấn công gây hại.

Chú ý: những cành sau khi tỉa bỏ phải được thu gom thành luống theo đường đồng mức để cản nước, chống xói mòn và gia tăng chất mùn cho đất sau khi hoai mục.

4. Vệ sinh vườn: thực hiện sau khi tỉa thưa, tỉa cành tạo tán: Thu dọn toàn bộ trái điều sau thu hoạch hạt - thường bà con nông dân vứt bừa bãi trong vườn tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển và lưu tồn; làm cỏ, dọn sạch tàn dư thực vật, thu gom lại để đào hố chôn, đốt tiêu hủy mầm bệnh khi cần thiết.

5. Phun thuốc phòng trừ sâu bệnh:

Sau chống dịch thời điểm tháng 3/2017, đến nay lứa bọ xít muỗi mới đang phát triển và gây hại cục bộ trên một số vườn điều, đề nghị nông hộ kịp thời kiểm tra, theo dõi mật số bọ xít muỗi, chủ động phòng trừ bằng một số loại thuốc BVTV như sau: Sử dụng một trong các loại thuốc sâu: Wamtox 100EC, Sherpa 25 EC, Cyrux 25EC, Cymerin 10EC-25EC, FM-Tox 50EC, … phối hợp với 1 trong các loại thuốc phòng trừ bệnh hại như Carbenzim 500 FL, Antracol 70 WP, Anvil 95SC, Norshield 86,2 WG Sử dụng liều lượng theo khuyến cáo của nhà sản xuất, phun 7ngày/ lần. Phun 2 – 3 lần đối với các vườn có sâu bệnh xuất hiện nặng, phun 1 – 2 lần đối với vườn nhiễm nhẹ.

II. CÁC BIỆN PHÁP THÂM CANH VƯỜN ĐIỀU:

Ở Đạ Huoai, phần lớn cây điều được trồng trên các vùng đất dốc, thường bị rửa trôi và xói mòn cao. Do đó việc bón phân hữu cơ nhằm tăng cường độ mùn trong đất có vai trò rất quan trọng trong sản xuất điều theo hướng bền vững.

1. Phân hữu cơ: Cần tận dụng nguồn rơm rạ, cành lá để ủ phân hữu cơ bón cho các vườn điều trên các vùng đồi dốc. Quả điều sau khi tách hạt được vùi lấp xuống hố đào xung quanh gốc điều để trả lại một phần dinh dưỡng mà cây đã lấy từ đất. Hàng năm bón 15-20 kg phân chuồng hoai cho mỗi cây điều hoặc có thể sử dụng phân hữu cơ đậm đặc Hợp trí Super Humic vào đầu mùa mưa kết hợp với bón phân vô cơ đợt 1. Bón phân hữu cơ vào rãnh đào ở phần đất cao, sâu 25-30cm, rộng 20cm theo hình chiếu của tán cây sau đó lấp lại để tránh mưa cuốn trôi phân chuồng. Hoặc sử dụng phân hữu cơ đậm đặc Hợp trí Super Humic để bổ sung chất hữu cơ cho đất.

2. Phân vô cơ: Là nguồn dinh dưỡng cần thiết mà cây điều cần phải được bổ sung hàng năm để duy trì sinh trưởng và phát triển. Do vậy bà con nông dân phải bón phân cho cây điều, giúp cây sinh trưởng phát triển tốt và cho năng suất cao.

2.1. Thời kỳ kiến thiết cơ bản:

* Liều lượng:

Ở giai đoạn này cây cần được bón phân nhiều đợt (2-3 đợt/năm) với liều lượng ít; bón khi cây đã hoàn thành đợt lá trước và chuẩn bị phát đợt lá tiếp theo. Liều lượng phân bón khuyến cáo như sau:

 

Tuổi        (năm)

Lần bón (lần/năm)

Lượng phân (g/cây/lần)

Urê

Lân nung chẩy

Clorua Kali

1

2-3

20

20

5

2

2

200

200

50

*  Cách bón: Đào rãnh theo mép tán sâu 10–15cm ở phần đất cao ở vùng đất dốc. Rãnh bón nên cách gốc ít nhất 30 cm để  tránh hiện tượng cây bị chết do xót rễ; đặc biệt nếu đất có thành phần cơ giới nhẹ cần chia làm nhiều lần bón để tăng hiệu quả của phân.

2.2 Thời kỳ kinh doanh:

Thời kỳ này cây thường ra 2-3 đợt lá hàng năm. Lượng phân bón cho điều thường được chia ra làm 2 đợt. Khuyến cáo nông dân nên sử dụng các loại phân đơn (phân urê, phân Kali Clorua, phân Super lân) để trộn bón cho điều.

* Liều lượng khuyến cáo:

Tuổi cây (năm)

Lần bón

Liều lượng (g/cây/lần bón)

Thời gian bón

Tổng

Urê

Super lân

KCL

3

1

1.420

650

620

150

5-6

2

1.440

430

810

200

8-9

4

1

1.704

780

744

180

5-6

2

1.728

516

972

240

8-9

5

1

2.045

936

893

216

5-6

2

2.074

619

1,166

288

8-9

6

1

2.454

1,123

1,071

259

5-6

2

2.488

743

1,400

346

8-9

7

1

2.945

1,348

1,286

311

5-6

2

2.986

892

1,680

415

8-9

 

Lưu ý: những vườn điều có đồi dốc cao việc mang vác phân bón gặp nhiều khó khăn. Để thuận tiện, khuyến cáo bà con nên sử dụng phân hỗn hợp NPK 20-20-15+TE, liều lượng 4–6 kg/cây/năm (đối với cây từ 8 năm tuổi trở lên). Chia làm 02 lần bón, đợt 01 bón 1,5kg/cây và đợt 02 bón 2,5kg/cây. Đồng thời, nên kết hợp sử dụng phân hữu cơ đậm đặc Hợp trí Super Humic để bổ sung chất hữu cơ cho đất rất hiệu quả.

- Đợt I: Bón tối thiểu 1,5kg phân N-P-K 20-20-15+TE/1gốc nên kết hợp với phân hữu cơ đậm đặc Hợp trí Super Humic để bổ sung chất hữu cơ.

 * Cách bón: Sử dụng khoảng 10 kg phân Hợp trí Super Humic trộn với toàn bộ phân vô cơ nông hộ dự kiến bón cho 1ha trong đợt I. Yêu cầu trộn xong phải bón ngay. Đào rãnh sâu 10-15 cm quanh mép tán sau đó rải đều phân và lấp lại. Đối với những vùng đất dốc thì đầu mùa mưa bón trên phần đất cao và cuối mùa mưa bón trên phần đất thấp của tán.

- Đợt II: Bón 2,5 kg/cây, không nhất thiết bón Hợp trí Super Humic ở đợt này.

* Cách bón: Khi vườn điều chưa khép tán nên bón phân theo hình vành khăn: đào rãnh sâu 10-15 cm quanh mép tán sau đó rải đều phân và lấp lại. Đối với những vùng đất dốc thì đầu mùa mưa bón trên phần đất cao và cuối mùa mưa bón trên phần đất thấp của tán. Nên bón thêm phân chuồng khoảng 10-20 kg/cây hoặc phân hữu cơ đậm đặc Super Humic 10kg/ha/năm. 

Trường hợp nông hộ sử dụng phân hữu cơ đậm đặc Hợp trí Super Humic thay cho phân chuồng thì cách bón như sau: Sử dụng khoảng 10 kg/ha phân hữu cơ đậm đặc Hợp trí Super Humic trộn với toàn bộ phân vô cơ nông hộ dự kiến bón cho 1ha trong đợt I, chia đều bón cho toàn bộ số cây trong vườn  (ví dụ nông hộ có 1ha điều,  mật độ 100 cây/ha, dự kiến đợt I bón 1,5kg N-P-K 20-20-15+TE/cây. Như vậy tổng lượng phân vô cơ sẽ bón đợt I là 150kg/ha. Sử dụng 10kg phân Hợp trí Super Humic trộn với toàn bộ 150kg phân N-P-K 20-20-15, chia đều bón cho mỗi cây 1,6kg/ha). Yêu cầu trộn xong phải bón ngay. Đào rãnh sâu 10-15 cm quanh mép tán sau đó rải đều phân và lấp lại.

III. QUẢN LÝ SÂU BỆNH TỔNG HỢP:

1. Sâu hại điều: Có hơn 30 loại sâu bệnh hại được phát hiện ở Việt Nam, trong đó: đối tương gây hại rất nghiêm trọng là bọ xít muỗi; đối tượng gây hại nghiêm trọng là bọ trĩ, sâu đục cành, sâu đục thân; đối tượng gây hại trung bình là sâu đục chồi, sâu đục quả; và đối tượng gây hại nhẹ là sâu cuốn lá, sâu phỏng lá, rầy mềm, rệp sáp, mối…. Cách phòng trừ một số loại sâu hại nặng như sau:

1.1 Boï xít muoãi:

* Tập quán gây hại: Bọ xít muỗi là sâu hại quan trọng nhất trên cây điều ở Đạ Huoai. Bọ xít muỗi thường gây hại bằng cách chích hút trên các chồi non, lá non, chồi hoa, quả và hạt non. Bọ xít muỗi có thể làm chết khô các chồi hoa, gây rụng quả non, sự biến dạng của quả và hạt. Cây điều có thể bị giảm trên 50% năng suất, nếu không áp dụng các biện pháp phòng trừ thích hợp. Quần thể của bọ xít muỗi thường thấp trong mùa mưa và gia tăng dần cho đến cuối mùa mưa và đầu mùa khô. Quần thể bọ xít muỗi đạt đến cao điểm trong tháng 12 và tháng 02 năm sau khi cây điều trong giai đoạn trổ hoa và đậu quả. Do đó, thời gian phòng trừ bọ xít muỗi chủ yếu là trong thời điểm cây điều ra lá non, ra hoa đậu quả từ tháng 11 đến tháng 2 hàng năm tại Lâm đồng. Những năm có mùa mưa kéo dài hay có mưa rải rác trong mùa khô thường thường phát sinh dịch bọ xít muỗi.

* Trieäu chöùng: ÔÛ caùc choài non hoaëc chuøm hoa môùi nôû, caùc veát bò saâu chích coù theå lieàn laïi thaønh seïo, nhöng daàn cuõng khoâ ñi vì nhiåm chaát ñoäc do saâu tieát ra. Neáu laù bò haïi thì toaøn boä phieán laù xuaát hieän nhöõng chaám maøu naâu ñen, xoaén laïi taïo hình daïng  baát thöôøng. Neáu haït bò haïi thì treân lôùp voû ñeå laïi nhieàu ñoám nhoû naâu ñen laøm cho haït chaûy nhöïa hoaëc laøm giaûm kích thöôùc, giaûm chaát löôïng.

* Bieän phaùp phoøng tröø:

- Veä sinh vöôøn saïch thoâng thoaùng, hun khoùi thöôøng xuyeân; Phaùt quang buïi raäm xung quanh vöôøn Ñieàu thöôøng xuyeân.

- Phun thuoác BVTV: Ngưỡng kinh tế để phun thuốc là 5% số chồi non có triệu trứng gây hại, tuy nhiên thường chủ động phòng 3 laàn trong năm, tập trung vào giai đoạn điều ra chồi non, lá non và ra hoa đậu quả.

+ Laàn 1: Giai ñoaïn ra choài non, laù non.

+ Laàn 2: Khi đieàu vöøa nhuù boâng.

+ Laàn 3: Khi đieàu cho traùi neân phun caùc loaïi thuoác an toaøn cho hoa: Permecide 50EC, Regent 800WG, Cymerin 10EC, Sherpa 25 EC, Supergun 600EC.

- Kiến vàng là thiên địch chính của bọ xít muỗi. Nuôi kiến vàng trong vườn điều có hiệu quả phòng trừ bọ xít muỗi tương tự như dùng thuốc trừ sâu mà không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người và môi trường.

1.2. Bọ trĩ:

* Tập quán gây hại: Bọ trĩ trở thành loài sâu hại quan trọng trong những năm gần đây ở Lâm đồng. Bọ trĩ thường gây hại các bộ phận non của cây, đặc biệt lá, nụ, hoa, hạt và quả non. Vết cạp trên nụ hoa và quả non mới đậu có thể gây khô hoa và rụng quả hàng loạt. Nếu quả tiếp tục phát triển sẽ có các vết sần sùi trên vỏ. Quần thể bọ trĩ thường phát triển mạnh trong điều kiện khô hạn. Do đó bọ trĩ thường gây hại từ tháng 1 trở đi sau khi cây điều ra hoa. Lạm dụng thuốc trừ sâu  làm tiêu hiệt quần thể thiên địch  có thể làm phát sinh dịch bọ trĩ. Việc dùng 1 loại thuốc nhiều lần liên tục có thể làm cho bọ trĩ kháng thuốc.

Bọ trĩ có kích thước rất nhỏ và chạy rất nhanh nên rất khó phát hiện bằng mắt thường. Ngắt 1 chùm hoa điều nhúng và giữ vào cốc nước có chứa cồn sau đó quan sát bằng kính lúp để phát hiện bọ trĩ.

* Biện pháp phòng trừ: Phun thuốc Actara, Regent 800WG, Confidor theo nồng độ khuyến cáo trên bao bì khi phát hiện bọ trĩ trên bông, quả non để phòng trừ.

1.3. Saâu đục cành:

* Tập quán gây hại: đđây laø loaøi xeùn toùc lôùn maøu naâu, con caùi ñeû tröùng döôùi lôùp voû thaân caây hoaëc voû r caây loä thieân. Tröùng nôû thaønh saâu non ñuïc vaøo phaàn voû meàm aên vaø lôùn leân, tieáp tuïc ñuïc vaøo phaàn voõ beân trong taïo thaønh ñöôøng haàm nhieàu ngoõ ngaùch. Khi bò saâu ñuïc thaân, nhöïa caây theo loå tieát ra ngoaøi cuøng moït cöa cuûa saâu. Laù caây vaøng uùa, caønh bò khoâ vaø cheát. Neáu bò naëng hoặc muû ñaõ coù maàu naâu thì chaët boû ñeå xöû lyù, nguyeân nhaân do saâu non ñuïc thaønh nhieàu ñöôøng, caùc maïch dån nhöïa bò caét. Saâu non gaây haïi vaøo thaùng 7-8 hoùa nhoäng thaùng 10-11 vaø vũ hoùa thaùng 12-1 naêm sau. Xeùn toùc tröôûng thaønh hoaït ñoäng veà ñeâm, xeùn toùc ñeû tröùng töøng caùi treân veát gaëm cuûa thaân caây, sau 4-6 ngaøy tröùng nôû, tieáp tuïc löùa môùi.

 * Bieän phaùp phoøng tröø:     Do saâu ñuïc saâu vaøo beân trong thaân hoaëc reå caây ñeå sinh soáng neân raát khoù phoøng tröø. Bieän phaùp phoøng tröø toát nhaát laø thaêm ñoàng, thöôøng xuyeân phaùt hieän sôùm khi saâu coøn beân ngoaøi thaân caønh caây; duøng tay baét saâu non; duøng voâi + phaân boø + ñaát seùt  hoặc sử dụng dung dịch 1 CuSO4: 4 vôi: 15 nước queùt leân goác caây khoaûng töø 1-1,2 meùt cách goác trở xuống ñeå ngaên xeùn toùc ñeû tröùng.

Dùng các loại thuốc hóa học có khả năng lưu dẫn mạnh như: Regent 800WG, liều lượng 0,1 gam/1lít nước, Bini 58 40ND liều lượng 3 ml/lít nước, thời gian phun từ tháng 4-6 để xua đuổi thành trùng đồng thời tiêu diệt một số sâu non mới nở (tuổi 1-2), khoảng cách giữa hai lần phun là 20-30 ngày/lần. Phun 600-800 lít dung dịch nước thuốc/1ha. Phun vào lúc trời mát những ngày không mưa và phải phun kỹ đảm bảo thuốc phải được bám dính toàn bộ cây (thân, cành, lá).

1.4. Saâu ñuïc noõn:

* Tập quán gây hại: chuû yeáu phaù haïi ôû giai ñoaïn kieán thieát cô baûn, saâu coù maøu naâu ñen, ñaàu coù voøi cöùng, ñuïc choài non laøm cho choài heùo ruû roài cheát. Nhöõng caây bò saâu haïi thöôøng ñaâm nhieàu caønh nhoû ôû phía döôùi vò trí gaây haïi, caây caèn cûi khoâng phaùt trieån, caùc ñænh sinh tröôûng teo laïi thaâm ñen, saâu tröôûng thaønh ñuïc vaøo noõn töø 3-8 loå ñeû tröùng, saâu non ñuïc thaønh ñöôøng haàm ñi leân phía treân ñeå phaùt trieån. Saâu phaùt trieån töø thaùng 7 -11 haøng naêm, thôøi kyø caây ñieàu taäp trung ra nhieàu choài non, phaùt hoa.

* Bieän phaùp phoøng tröø: 

- Thöôøng xuyeân kieåm tra neáu phaùt hieän thì coù theå duøng keùo, dao caét boû caùc noõn bò heùo. Taïo cho vöôøn caây coù ñoä thoâng thoaùng, ñoä aåm thích hôïp, dinh döôõng caân ñoái. Duøng Bi 58 40ND, Factac, Sherpa 25EC, Regent 800 WG phun khi saâu xuaát hieän vaø caùch nhau töø 7-10 ngaøy khi caây ra nhieàu choài non.

- Nuôi kiến vàng là thiên địch kiểm soát rất hiệu quả đối với loài sâu đục chồi.

1.5. Saâu roùm ñoû:

* Tập quán gây hại: loaïi naøy aên laù raát maïnh, noù aån naáp maët döôùi cuûa laù vaø hay giaû cheát rơi xuoáng ñaát khi bò ñoäng; Saâu tröôûng thaønh laø moät loaøi böôùm ñeâm, maøu ñoû treân måi caùnh coù 3 ñieåm saùng. Chuùng sinh saûn theo quaàn theå raát ñoâng, phaùt trieån thaønh baày ñaøn coù theå thaønh dòch lôùn trong thôøi gian raát ngaén.

* Bieän phaùp phoøng tröø:

   - Thöôøng xuyeân thaêm ñoàng ñeå phaùt hieän sôùm. Veä sinh vöôøn saïch seõ vaø baûo veä caùc loaøi thieân ñòch, coi troïng kieán vaøng; Dieät keùn nhoäng treân caây.

   - Khi maät ñoä saâu töø 4 con/caønh tieán haønh phun xòt thuoác hoùa hoïc: Karate 2.5EC, Fenkill 20EC, Cyrux 25EC, Sherpa 25EC, Decis 2.5EC… Chuù yù: Khi ñieàu troå hoa neân duøng thuoác Permecide 50EC và các loại thuốc có nguồn gốc sinh học( Catex, Abamectin...) để hạn chế ảnh hưởng đến khả năng đậu trái.

2.  Bệnh hại: Có khoảng trên 10 loại bệnh gây hại trên các bộ phân khác nhau của cây điều với các mức độ gây thiệt hại về kinh tế từ rất nghiêm trọng đến nhẹ, trong đó bệnh thán thư và bệnh khô bông gây thiệt hại lớn nhất về chất lượng và năng suất hạt điều.

2.1 Bệnh thaùn thö: xuaát hieän maïnh vaøo thaùng 10 ñeán thaùng 5 naêm sau. Luùc caây đđiều taäp trung ra choài non, laù vaø phaùt hoa, gaây haïi chuû yeáu ôû nhöõng vöôøn thieáu chaêm soùc vaø dinh döôõng keùm. Ñaëc bieät qua veát chích boï xít mui, reäp, beänh naøy phaùt trieån nhanh hôn. Khi xuaát hieän thì coù veát beänh maàu naâu ñaäm treân laù, choài non, hoa, traùi, roài chaûy nhöïa, haït nhaên nheo laïi, ruïng traùi non, beänh giaûm daàn sau thu hoaïch.

* Bieän phaùp phoøng tröø:

- Thöôøng xuyeân tæa caønh, taïo thoâng thoaùng cho vöôøn. Laøm coû boùn phaân caân ñoái.

- Phòng trừ bệnh bằng thuốc Đồng đỏ (Norshield 86,2WG, Coc 85WP, Champion...), Carbendazim ( Nicarben 50SC, Carban 50SC..), Antracol 70WP… phun luùc laù non, choài môùi nhuù ra töø 2-3 laàn /vuï tuøy theo aùp löïc cuûa saâu haïi vaø thôøi tieát.

- Neân keát hôïp phun thuoác tröø saâu vaø caùc loaïi coân truøng gaây haïi khaùc.

2.2 Beänh xì muû khoâ caønh: Do toå hôïp naám Diplodiasp, Phompsis SP gaây ra.

Beänh xuaát hieän gaây haïi quanh naêm, phaù haïi luùc đieàu ra hoa keát traùi. Vöôøn deã nhieãm beänh laø vöôøn chaêm soùc keùm, không chuù troïng coâng taùc baûo veä thöïc vaät. Khi nhieãm beänh caây coù hieän töôïng khoâ töø ngoïn lan daàn vaøo beân trong, laù khoâ vaø ruïng haøng loaït, sau moät thôøi gian ngaén thì thaân, caønh xì muû. Coù caây sau khi ruïng laù trô truïi thì baét ñaàu nöùt maàm, choài phía döôùi phaàn beänh töø 30-60 cm.

* Bieän phaùp phoøng tröø:

   - Laøm coû, boùn phaân caân ñoái, veä sinh vöôøn, tæa caønh thoâng thoaùng. Khi phaùt hieän sôùm caàn caét, tæa nhöõng caønh nhieãm ñem ñoát tieâu huûy.

   - Duøng thuoác coù goác Carbendazim, Anvil 5SC, Vixazol 275SC...phun töø 2-3 laàn caùch nhau 7-10 ngaøy.

2.3 Beänh naám hoàng: Beänh naøy thöôøng xuaát hieän phaù hoaïi naëng ôû nhöõng vöôøn caây raäm raïp, haøng naêm khoâng tæa caønh, maät ñoä caây trong vöôøn quaù daøy, cheá ñoä dinh döôõng vaø chaêm soùc keùm, aåm ñoä trong vöôøn cao. Beänh phaùt trieån maïnh thöôøng trong nhöõng thaùng muøa möa, neáu gaëp ñieàu kieän thuaän lôïi beänh gaây haïi vaø phaùt trieån raát nhanh, khi xuaát hieän luùc ñaàu voû coù ñoám traéng roài chuyeån sang maøu hoàng, voû bong ra daãn ñeán caây cheát töø ngoïn xuoáng. Naám thöôøng taán coâng vaøo caùc ñieåm phaân caønh tröôùc, sau ñoù lan ra caùc caønh laøm voû bong ra, caønh khoâ daàn töø ngoïn trôû xuoáng.

*. Bieän phaùp phoøng tröø :

- Veä sinh thoâng thoaùng vöôøn caây, caét caùc caønh bò beänh ñem ñoát ñeå traùnh laây lan. Tæa caønh, boùn phaân caân ñoái vaø chaêm soùc toát.

- Duøng dung dòch Bordeaux 1-4-15 ( tyû le : 1 CuSO4 + 4 voâi + 15 nöôùc) queùt leân caùc chaïc ba vaø thaân caây. Duøng hoạt chất Validamycin như: vivadamy 3DD, 5DD, hoặc Bonanza 100SC … queùt tröïc tieáp leân veát beänh.

IV. QUY TRÌNH XỬ LÝ THUỐC ĐỂ TĂNG NĂNG SUẤT ĐIỀU:

Nguyên nhân chính làm giảm năng suất sản lượng điều hàng năm là do bọ xít muỗi và bệnh thán thư gây hại. Do vậy, khâu phun thuốc phòng trừ bọ xít muỗi, bệnh thán thư kết hợp bổ sung thuốc kích thích ra hoa đậu quả là rất quan trọng để nâng cao năng suất điều. Khuyến cáo 5 đợt xử lý thuốc cho cây điều từ giai đoạn nhú chồi non cho đến khi cây đậu quả, nuôi hạt, cụ thể như sau:

Lần xử lý

Tình trạng vườn  cây

Mục đích

Loại thuốc

Nồng độ và liều lượng (tính cho 1ha)

Lần 1

Khi lá bắt đầu rụng từ 20-40%

Tiêu diệt mầm bệnh

Norshield 86.2 WG

900g / 800lít nước

Kích thích ra chồi, rụng lá đồng loạt

Hợp trí Bon

4 kg / 800lít nước

Lần 2

Khi lá non xuất hiện 30-50%

Chùm hoa to mập, kéo dài chùm hoa

Hợp trí

HK 7-5-44+TE

4kg/ 800lít nước

Phòng bọ xít muỗi, bọ trĩ.

Maxfos 50EC

1.000ml/ 800lít nước

Lần 3

Chồi hoa kéo dài 5-10cm

Chống rụng hoa, tăng sức sống hạt phấn

Bortrac

1.000ml/ 800lít nước

Bông trổ đều, đồng loạt, chống nghẹn bông

Hợp trí

HK 7-5-44+TE

2 Kg/ 800lít nước

Phòng sâu hại

Brightin 1.8EC

1.000ml/800lít nước

Phòng bệnh hại

Tepro super 300EC

800ml/ 800lít nước

Lần 4

Sau phun lần 3 từ 7-15 ngày lúc hạt non bắt đầu lú

Chống rụng trái, tăng sức đề kháng cho cây

Caltrac

1.000ml/800 lít nước

Tăng khả năng đậu trái

Hợp trí

HK 7-5-44+TE

2kg/800 lít nước

Antracol 70 WP

2kg/800 lít nước

Lần 5

Khi thấy hột điều lớn bằng dầu ngón út

Giúp hột lớn nhanh, nhân chắc

Multipholate

1.000g/800l nước

* Ngoài ra, nếu gặp thời tiết bất lợi như mưa hay sương mù kéo dài và áp lực sâu bệnh hại tăng cao tại thời điểm cây điều ra hoa đậu quả, thì số lần phun thuốc sẽ tăng lên (ở các lần phun lặp lại của 5 bước trên chủ yếu chỉ phun thuốc trừ BXM kết hợp thuốc trừ bệnh thán thư và phân bón lá).

- Một số thuốc khuyến cáo cho các lần phun lặp lại gồm:  Thuốc sâu: Reasgant 3.6EC, Masfox, Ka Hero; Thuốc nấm: Carbendazim 500FL, Topsin, Anvil; Phân bón qua lá: Silimax, NPK 20-20-20. Nên sử dụng luân phiên các loại thuốc để tránh tình trạng lờn thuốc.

- Thời điểm phun chậm nhất trong vòng 2 ngày kể từ khi xuất hiện mưa, để rửa chua và phòng trừ BXM, thán thư gây hại.

* Vụ điều 2016-2017, do thời tiết bất lợi, BXM gây hại gia tăng mạnh,  trước tình trạng mất mùa trầm trọng, nhiều hộ đã sáng tạo trong việc phun thuốc trừ BXM, bệnh thán thư (phun lặp lại ngay sau những trận mưa trái mùa, tổng số đã phun 8-13 lần từ thời điểm cây điều rụng lá đến đậu quả) nên năng suất vẫn đạt trên 20 tạ/ha, đem lại thu nhập trên 65 triệu đồng/ha (như Hộ Đinh Quốc Ngân –thôn 1 xã Đạ Ploa, năng suất đạt 26 tạ/ha, hộ Trần Như Đạo - thôn 1 xã ĐạPloa năng suất đạt 24,3 tạ/ha; hộ Cao Xuân Bằng thôn 5 xã Đạ Ploa, năng suất đạt 23 tạ/ha). Kinh nghiệm rút ra từ các mô hình thành công như sau:

- Nông hộ thường xuyên thăm vườn, đặc biệt là giai đoạn cây trổ hoa và đậu trái non, để kịp thời xử lý thuốc đúng thời điểm;

- Thực hiện đúng quy trình chăm sóc của Trung tâm Nông nghiệp hướng dẫn (tỉa cành tạo tán thông thoáng; bón phân đầy đủ, cân đối; phun thuốc phòng trừ sâu bệnh và sử dụng chất kích thích dưỡng bông, dưỡng trái; vệ sinh vườn, hun khói trong thời kỳ cây điều  ra hoa, đậu quả non);

- Đồng thời, nông hộ chủ động phun lặp lại thuốc sâu và thuốc nấm ngay sau những trận mưa trái mùa xuất hiện. Thời điểm phun chậm nhất trong vòng 2 ngày kể từ khi xuất hiện mưa, để rửa chua và phòng trừ BXM, thán thư gây hại; và thường xuyên kiểm tra, khi phát hiện nhiều bọ xít muỗi là xịt ngay.

- Ngoài ra, nông hộ thay đổi luân phiên các loại thuốc trừ BXM, trừ thán thư để tránh lờn thuốc. Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật có tính lưu dẫn cao và tăng cường phối hợp với chất bám dính sinh học để hạn chế rửa trôi thuốc, nâng cao hiệu lực của thuốc.

* Một số chú ý khi sử dụng:

- Nên pha hỗn hợp cả thuốc trừ bệnh, trừ sâu và thuốc tăng ra hoa, đậu quả theo khuyến cáo như trên và phải phù hợp với tình trạng từng vườn cây nhằm giảm chi phí công phun xịt, nâng cao khả năng phòng trừ sâu bệnh và kích thích ra hoa, đậu quả. Khi hỗn hợp thuốc xong phải sử dụng ngay. Lượng nước phun cho 1 ha điều từ 600-800 lít nước/ha.

- Cách phun: Phun phủ toàn bộ tán cây điều, phun kỹ vào mặt dưới lá. Nên phun vào sáng sớm và chiều mát kết hợp với chất bám dính để hạn chế mưa làm rửa trôi (không phun vào buổi trưa lúc trời nắng gắt).

- “Trông trời” để phun thuốc, tránh khi đang phun thuốc hoặc phun xong gặp mưa ngay làm trôi thuốc, đem lại hiệu quả không cao.

- Hạn chế phun thuốc khi hoa đang nở rộ (chỉ khi áp lực bệnh lớn mới phun thuốc) khi phun phải giảm lượng dung dịch thuốc/ha (phun từ 420-600lít/ha). Ở bước 4 có thể giảm lượng thuốc trừ sâu khi thấy sâu hại có mật số thấp.

- Bà con lưu ý khi sử dụng thuốc phải theo nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đúng cách. Đồng thời, cần đọc kỹ  khuyến cáo của nhà sản xuất trước khi sử  dụng và kiểm tra hạn sử dụng trên bao bì.

Kính mong bà con quan tâm thực hiện đúng kỹ thuật. Mọi thắc mắc xin liên hệ số điện thoại: 01232582272 (Ông Võ Văn Hoanh); hoặc 0975208218 (bà Ngô Huyền Nga) để được hướng dẫn./-

KÍNH CHÚC BÀ CON NÔNG DÂN THÀNH CÔNG