MẤY SUY NGHĨ VỀ NGÀNH HOA CẮT CÀNH

CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT

 

Lê Minh

Trang trại hoa cẩm chướng – Đa Thọ – Xuân Thọ

 

Festival hoa được tổ chức tại thành phố Đà Lạt vào trung tuần tháng 12/2007 được xem như một diễn đàn, tạo điều kiện cho mỗi người trồng hoa được nêu lên quan điểm và nhận xét của ḿnh, tiếng nói mỗi cá nhân có thể không đầy đủ, nhưng hy vọng sức mạnh cộng đồng sẽ làm thay đổi được cục diện khó khăn mà ngành hoa của chúng ta đang mắc phải. Với hiểu biết hạn hẹp của ḿnh, tôi xin gửi đến quư vị đọc giả đôi lời tham luận về thực trạng ngành hoa của chúng ta hiện nay, rất mong quư vị bổ khuyết và xây dựng.

Ưu thế lớn nhất của Đà Lạt hiện nay là khí hậu quanh năm rất lư tưởng cho nhiều loại hoa phát triển từ giống bản địa đến giống ngoại nhập. Theo thống kê 2006 toàn tỉnh có khoảng 1035 ha sản xuất các loại hoa trong đó có 10 % diện tích do những công ty có vốn nước ngoài đầu tư, c̣n lại là thành phố Đà Lạt và các huyện phụ cận.

Những loại hoa cắt cành nổi trội, mang tính thương mại cao điển h́nh như hoa cúc (hybrid Chrysanthemum) chiếm khoảng 45%. Hoa glayơn (Gladiolus) chiếm 22%, hoa hồng (hybrid Rosa) 12%, hoa cẩm chướng (Caryophylla) chiếm 1%, hoa đồng tiền (Gerbera) khoảng 0,5% và các loại khác là 19,5%. Những sản phẩm trên, một số ít ỏi được vài doanh nghiệp xuất sang thị trường Nga, Nhật, Úc… c̣n lại phần lớn được tiêu thụ nội địa và xuất sang thị trường dễ tính như Lào, Campuchia.

Cung vượt cầu dẫm đến giá thấp, trong khi đó diện tích sản xuất ngày càng gia tăng, vật tư nông nghiệp, nông dược, vật liệu nhà kính cũng không ngừng tăng giá. Lợi nhuận mang về cho người trồng hoa ngày thấp hơn. Ngoài ra, việc sản xuất rau quả cũng thường xuyên hứng chịu những thiệt hại do thiên tai, thua lỗ do thị thường biến động….cũng khiến nhiều nhà vườn chuyển sang trồng hoa, v́ xem ra trồng hoa cho lợi nhuận nhiều hơn, ít nhất là trong suy nghĩ. Đứng trước thực trạng này tôi thiết tưởng, muốn ổn định ngành hoa th́ bên cạnh đó ngành rau cũng được quan tâm củng cố và phát triển song song, có như vậy sản xuất mới được ổn định.

Không dừng lại ở đó, ngành hoa c̣n có những tiềm năng to lớn nếu như chúng ta đẩy mạnh được xuất khẩu. Nhưng muốn xuất khẩu th́ chất lượng sản phẩm phải cao, đáp ứng theo nhu cầu thị trường đ̣i hỏi. Để có thể đạt được yêu cầu này, các thành viên sản xuất cần phải thay đổi quan điểm canh tác, phải hiểu rơ cành hoa xuất khẩu cần những tiêu chuẩn ǵ? Có khả năng đạt được những tiêu chuẩn đó hay không? Và đạt được bao nhiêu phần trăm trên lô hàng sản xuất?

Chúng ta không bán được hoa xuất khẩu là do đâu ? Yếu tố và nguyên nhân nào dẫn đến t́nh trạng đó ? Tôi cho rằng có rất nhiều nguyên nhân.

Trước hết phải nói về giống, đây là yếu tố vô cùng quan trọng để quyết định chất lượng của sản phẩm, giống chiếm tỉ lệ 60% sự thành bại trong sản xuất c̣n 40% là cách tổ chức sản xuất và khả năng ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất.

Thứ hai là người nông dân không hướng theo thị trường xuất khẩu, bởi lẽ giá của những doanh nghiệp đưa ra không hấp dẫn, từ 800 đ đến 1000 đ cho một cành hoa của xuất khẩu, số c̣n lại không đạt chuẩn th́ nông dân tự tiêu thụ. Hậu quả là người làm xuất khẩu không có nguyên liệu, người có nguyên liệu không đồng ư bán cho xuất khẩu, khoảng 3 tháng vừa qua giá nội địa b́nh quân vẫn cao hơn nhiều so với giá mua để xuất khẩu khiến cho người dân cứ “đường cũ ung dung ta bước”. Xem ra giữa bốn nhà: Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà nông - Nhà doanh nghiệp không có những liên kết nhịp nhàng.

Mua bán mà không có chợ, trách nhiệm này thuộc nhà nước. Sản phẩm thiếu chất lượng, trách nhiệm này thuộc nhà khoa học và nhà nông, không xuất khẩu được là do cả bốn nhà.

Sau chuyến tham quan trao đổi và học tập kinh nghiệm sản xuất hoa cúc tại cao nguyên Cameroon - Malaysia của Hiệp hội Hoa Đà Lạt tổ chức, chúng tôi nhận thấy điều kiện khí hậu thổ nhưỡng không mấy khác biệt với Đà Lạt, thậm chí địa h́nh của họ c̣n thua hẳn Đà Lạt chúng ta. Thế nhưng họ sản xuất rất hiệu quả và 70 % sản phẩm được xuất khẩu đi những thị trường khó tính thuộc loại bậc nhất như Nhật bản.

Chúng tôi t́m hiểu và biết được rằng ngành hoa của họ bắt đầu h́nh thành và phát triển từ những công ty, những người chủ đa số là người Mỹ gốc Hoa. Họ vừa sản xuất vừa là những doanh nghiệp xuất khẩu, nhu cầu ngày càng tăng họ bắt đầu triển khai cho những nông hộ sản xuất theo sự thoả hiệp minh bạch giá cả được định trước, người nông dân không tự làm giống mà chỉ nhận giống từ công ty, nguồn giống của công ty lại được phía đối tác thương mại nước ngoài cung cấp. Trái ngược với chúng ta, họ không có cơ sở nuôi cấy mô thực vật nào, c̣n chúng ta có trên mấy mươi cơ sở, ấy vậy mà nguồn giống trồng trên cánh đồng của chúng ta thường xuyên không đạt chuẩn về chất lượng.

Tôi muốn lấy so sánh gần ví dụ như Công ty Đà Lạt Hasfarm, họ không nuôi cấy mô mà chỉ mua giống đầu ḍng  từ những công ty chuyên nghiệp của nước ngoài sản xuất, khả năng sinh trưởng phát triển của cây giống và chất lượng sản phẩm khi thu hoạch hơn hẳn những giống của chúng ta tự nuôi cấy.

Đă đến luc chúng ta mạnh dạn thừa nhận rằng công nghệ giống của chúng ta c̣n yếu kém nhiều mặt, nhất là khâu lai tạo để cho ra đời các giống hoa mới “made in Đà Lạt”. Nguồn gien chúng ta đang sử dụng cũng không có cơ sở nào chứng minh cho biết đă nhân bản bao nhiêu lần ? chất lượng đang ở ngưỡng nào ? có thể tiếp tục khai thác hay không ? Chúng ta không bỏ tiền mua th́ không thể có nguồn giống tốt.

Vấn đề nhập giống cũng gặp không ít những khó khăn, ràng buộc về mặt bản quyền. Nếu mua giống và mua luôn bản quyền th́ phí tổn về giống quả là không nhỏ. Điều e ngại trước tiên là phân phối và quản lư không hiệu quả do nguồn gien bị ṛ rỉ và nhân rộng một cách bất hợp phá và hậu quả dẫn đến đương nhiên là thua lỗ trong kinh doanh do không kiểm soát được sản phẩm theo bản quyền.

Đứng trước thực trạng nhiều khê này, muốn giải quyết được vấn đề thật không đơn giản, không chỉ riêng ai mà phải nỗ lực toàn ngành hoa chúng ta, trong đó có sự can thiệp và hỗ trợ rất lớn từ phiá chính quyền và tổ chức hiệp hội.

Tóm lại, những hạn chế trong ngành hoa cần phải được khắc phục, đó là:

1/ Nhà nước cần quan tâm chỉ đạo giúp đỡ một cách triệt để nhằm mục đích phát triển chuyên sâu về ngành hoa. Nhất là công tác định hướng thị trường và tổ chức sản xuất.

2/ Hiệp hội hoa cần nỗ lực hơn nữa tổ chức liên kết các thành viên.

3/ Cần một trung tâm ứng dụng chuyên sâu cho ngành hoa bao gồm nghiên cứu, phân tích thổ nhưỡng, phân tích sinh lư, bệnh lư thực vật, ứng dụng điều trị và chăm sóc.

4/ Đào tạo chuyên viên chuyên ngànhgắn liền với vùng sản xuất

5/ Những nhà cung cấp giống chuyên nghiệp

6/ Áp dụng công nghệ phù hợp trong sản xuất

7/ Thông tin khoa học kỹ thuật

8/ Hỗ trợ vốn vay ưu đăi từ nguồn vốn hỗ trợ phát triển nông nghiệp

9/ Thông tin thị trường và quảng bá sản phẩm.

Cũng cần nói thêm rằng đất nước chúng ta hết 70% dân số sống bằng ngành nông nghiệp. Nếu như không thúc đẩy và tạo điều kiện cho ngành nông nghiệp giàu lên th́ với 70% người nghèo này quả là một gánh nặng cho nền nông nghiệp nói riêng và cả nước nói chung./.