ĐÀ LẠT CẦN CÓ MỘT CHỢ HOA ?

 

Trần Huy Đường

Công ty TNHH LangBiang Farm

 

Trong một vài chuyến mục kích “sản xuất hoa và thương mại” với các đối tác, chúng tôi muốn đặt vấn đề chợ hoa mà ḿnh nắm bắt được để cùng trao đổi.

Cảm nhận tại Hà Lan:

Hà Lan, là nôi sản xuất hoa của thế giới, gần 80% quy tŕnh sản xuất được tự động hóa, số c̣n lại là cơ giới hóa và một phần nhỏ là nhân công. Diện tích sản xuất của một hộ làm vườn tối thiểu là 1ha với đầu tư hạ tầng kỹ thuật hiện đại. Bao gồm nhà kính, hệ thống tưới, hệ thống bơm phân, hệ thống làm mát, hệ thống sưởi, hệ thống cung cấp cabonic; máy nông nghiệp từ máy cày, máy trộn giá thể, máy trồng củ, máy thu họach… tất cả đều là hệ thống dây chuyền. Công nghệ sản xuất hiện đại, vào nông trại mà như vào nhà máy công nghiệp sản xuất ôtô, sản xuất chip điện tử mà chúng có vài dịp được quan sát trên tivi, tất cả đều được điều khiển, quản lư bằng computer.

Chất lượng sản phẩm của họ đứng đầu thế giới, các sản phẩm được bán theo đơn đặt hàng. Một doanh nghiệp sản xuất giống hoa cát tường mà chúng tôi tới thăm, diện tích khoảng 1ha, mỗi năm sản xuất 130 triệu cây giống bán ra khắp thế giới. Mặc dù đă có thị trường tiêu thụ sản phẩm ổn định nhưng đối với họ, chợ hoa vẫn rất cần thiết.

Trong khu chợ bán đấu giá tại Aalsmeer rộng 16 ha, 2-3 tầng, băi đậu xe đậu được hàng ngàn xe hơi, mỗi lọai hoa có một khu vực đấu giá riêng, có khu vực cho hoa chậu, các loại lá, phụ liệu…. họ sản xuất hoặc mua hoa trên khắc thế giới đưa về chợ để đấu giá, để phân phối lại. Những sản phẩm ở ta xem là b́nh thường như đốt tre, lá dứa, cọng cỏ, dây leo, quả thông, cành hoa dại (tất nhiên không phải họ phá rừng để bán)… đối với họ trở thành nghệ thuật. Đời sống cao nên các sản phẩm nghệ thuật đều hướng về thiên nhiên và đều có thể là sản phẩm thương mại. Hệ thống đấu giá được nối mạng, các doanh nghiệp có thể tham gia đấu giá ngay tại nhà mà không cần ra chợ. Tuy vậy mà người Hà Lan vẫn đến tiếp thị, chào hàng đến cả thị trường nhỏ như Việt Nam chúng ta. Mỗi công ty thường có vài nhân viên sang Việt Nam 2 lần trong năm, họ cũng đi xe máy lội đến từng trang trại…

Hoạt động thương mại đă đi vào hệ thống như họ mà t́nh trạng sản phẩm lúc thừa, lúc thiếu cũng là chuyện thường xuyên diễn ra. Giá củ hoa lyli vài năm lại đây giảm đi gần nữa so với trước, vậy mà doanh nghiệp họ vẫn phát triển. Đây là vấn đề chúng ta cần suy ngẫm. Sân chơi thị trường là thế, lúc người bán lợi, lúc người mua lợi, nhưng cuối cùng ai cũng là người chiến thắng. Vấn đề là chính quyền tạo điều kiện, tạo môi trường cho bên bán, bên mua như thế nào? 

Cảm nhận Côn Minh – Trung Quốc

Côn Minh là vựa hoa chính của Trung Quốc, là thủ phủ tỉnh Vân Nam. Họ chỉ mới phát triển hoa hơn 10 năm nay nhưng đă góp phần đẩy ngành hoa Trung quốc lên nhóm hàng đầu thế giới. Công nghệ sản xuất cũng rất đa dạng, có những hộ chỉ đầu tư nhà tấm phủ plastic dạng lồng úp cao dưới 2m, nhưng cũng rất nhiều công ty đầu tư hiện đại chả kém ǵ các nước phát triển, nhà nước cũng đầu tư các mô h́nh công nghệ hiện đại cho doanh nghiệp thuê, với điều kiện cho tham quan, tŕnh diễn…

Với tŕnh độ sản xuất đa dạng, nhiều cấp bậc nên chợ của họ tại Đậu Nam - trung tâm vùng sản xuất hoa Côn Minh - cũng rất đa dạng. Chợ hiện tại rộng 25 ha, thỏa măn từ người buôn thúng bán mẹt cho đến các doanh nghiệp có nhu cầu từ vài chục m2 đến vài ngàn m2; có khu vực dành cho đấu xảo (tuy nhiên người Trung Quốc cho rằng họ xây dựng khu vực đấu xảo là hơi sớm)

Có băi đậu xe, có hệ thống kho lạnh cho thuê từ một vài thùng hàng đến hàng container, có hệ thống nhà hàng khách sạn phục vụ cho khách giao dịch. Hệ thống vận chuyển hàng không, thông báo thể tích khoang trống chở hàng của từng chuyến bay; hệ thống ngân hàng, bưu điện…. Ấn tượng nhất là họ có cả đến chợ lao động phục vụ cho nghề hoa.

Về du lịch th́ ai chưa đi chợ hoa Đậu Nam th́ coi như chưa đi Côn Minh.

Cảm nhận Thái Lan:

Thái Lan là đất nước của  hoa phong lan, đặc biệt là lan Dendrobium. Các trang trại đều kết hợp giữa sản xuất - thương mại và du lịch. Họ sản xuất nhiều, hầu hết các trang trạng lớn đều có khu vực lai tạo giống, pḥng nuôi cấy nhân giống. Giá cả rẻ đến mức khó có quốc gia nào có thể cạnh tranh được cây Dendrobium của người Thái, …

Chợ hoa của người Thái nằm trong khu vực chợ nông sản ở vùng ven Băng  Cốc với diện tích hàng chục ha.Xe ôtô tải có thể chở hàng đến tận từng gian hàng.

Đà Lạt – Lâm đồng với thiên nhiên cực kỳ ưu đăi cho việc sản xuất hoa ôn đối có giá trị kinh tế cao, trong những năm gần đây được lănh đạo tỉnh xác định sản xuất hoa là một mũi nhọn trong lĩnh vực nông nghiệp, bản thân nó có lợi thế cạnh tranh, đồng thời phục vụ tốt cho lĩnh vực du lịch. Diện tích sản xuất hoa hiện khỏang 700 ha, thị trường chủ yếu là nội tiêu, tuy nhiên trong vài năm tới khả năng sẽ đạt trên 1200 ha và hướng ra thị trường quốc tế.

Đánh giá khách quan th́ sản xuất hoa của chung ta vẫn là nhỏ lẻ manh mún, tŕnh độ sản xuất có khá hơn các địa phương khác, nhưng ngọai trừ các công ty nước ng̣ai, các doanh nghiệp và người dân vẫn chưa có những công nghệ như mong muốn .

 Thực tế Đà Lạt chưa có chợ hoa, một vài sạp bán lẻ ở chợ Đà Lạt chưa phản ánh đúng quan hệ thị trường và  sản xuất, chưa thỏa măn được yêu cầu thưởng thức của khách du lịch. Người dân Đà Lạt sản xuất hoa và gần như 100% dành cho thị trường nội địa. Các kênh phân phối được thực hiện hiện nay như sau:

1/ Bán trực tiếp cho nhà buôn (bán vạt) chiếm 10% có thỏa thuận giá cả nhưng do sản xuất nhỏ, chất lượng kém nên hiệu qủa rất thấp.

2/ Bán cho các đại lư ở  các tỉnh, Hà nội, TP. Hồ Chí Minh chiếm 20%, có thỏa thuận giá cả, hiệu qủa cao nhưng chỉ dành cho các công ty hoặc nhà vườn sản xuất các lọai hoa chất lượng cao.

3/ Gởi cho các vựa tại TP. Hồ Chí Minh và một số tỉnh miền Trung, Tây Nguyên… chiếm 70%. Không được thỏa thuận giá cả, gần như là quan hệ một chiều, thiếu tính b́nh đẳng. Các chủ vựa sau khi bán hàng xong, trừ các khảon chi phí và lợi nhuận, họ thanh toán bao nhiêu th́ người nông dân Đà Lạt được hưởng bấy nhiêu.

Thành phố Hồ Chí Minh đang có 03 chợ bán sĩ hoa cắt cành, chủ yếu tiêu thụ hoa Đà Lạt. Đó là chợ Hồ Thị Kỷ, chợ Đầm Sen và chợ Hậu Giang. Các nhà buôn tại đây tiếp tục thực hiện chu tŕnh tháo gở hàng hóa, tuyển chọn, đóng gói cho các đại lư cấp dưới, cho các tỉnh và cho nước bạn Cămpuchia.

Trong ba mối quan hệ trên th́ quan hệ 1 và 3 chiếm 80% sản lượng hoa là bất lợi cho nhà sản xuất.

Tạm gác mối quan hệ về kinh tế để xét về vấn đề thời gian và chu tŕnh sản xuất – vận chuyển – nơi tiêu thụ phải nhanh nhất. Đương nhiên với tŕnh độ công nghệ đóng gói, vận chuyển thấp như hiện nay là ḥan ṭan không đảm bảo.

Một vấn đề nữa đặt ra là  du khách lên Đà Lạt để thưởng thức hoa, ngoài các nhà vườn, công viên hoa, hoa đường phố, hoa dại thiên nhiên … nhưng không có điểm nhấn về hoa, không có nơi để ngắm hoa một cách đầy đủ và mua sắm về hoa?

Từ những lư do trên, phải chăng Đà Lạt đang cần có một chợ hoa? Được biết giai đọan này TP. Hồ Chí Minh cũng đang có chủ trương di dời các chợ bán sỉ nông sản ra khỏi trung tâm thành phố và họ đă thực hiện thành công với chợ rau Cầu Muối.

Trong Tết Nguyên Đán 2007 vừa qua, người dân trồng hoa Đa Lạt điêu đứng v́ tắc đường, xe chở hoa không vào được trung tâm thành phố. Để trả lời vấn đề này và v́ quyền lợi chung, tránh việc Đà Lạt làm thêm chợ góp phần lọan chợ như lọan nhà máy đường, lọan xi măng ḷ đứng… nên chăng cần có cuộc hội thảo  giữa các nhà họach định chính sách kinh tế với các các nhà doanh nghiệp, có lănh đạo của chính quyền TP. Hồ Chí Minh và tiỏnh lâm Đồng – Thành phố Đà Lạt để giải quyết các vấn đề:

1/ Có thực sự cần có chợ hoa không? Nếu có th́ nên đặt ở đâu?

2/ Năng lực, quy mô và cơ cấu hoạt động như thế nào?

Nếu không bàn kỹ vấn đề này th́ nỗi lo lọan chợ hoặc chợ không có người mua bán là điều khó tránh khỏi ?

Giả sử chợ được đặt tại Lâm đồng th́ đặt ở đâu để vừa làm nhiệm vụ chính là thương mại, vừa phục vụ cho tham quan du lịch. Yêu cầu là phải thuận tiện cả về đường hàng không, đường bộ, đường sắt trong tương lai. Vùng sản phẩm hoa phục vụ cho chợ tương lai của Lâm đồng phải chăng chỉ Đà Lạt, Lạc Dương như hiện nay hay bao gồm cả Đơn Dương, Đức Trọng, Lâm Hà, Di Linh, Bảo Lộc…?

Nếu ư tưởng đă đúng th́ việc triển khai sẽ không khó. Thiết nghĩ UBND tỉnh Lâm Đồng phải triển khai nó bằng dự án thông qua nhóm chuyên gia có kinh nghiệm, phải được đi tham khảo các chợ hoa các nước, … Cũng cần tránh việc “Đẽo chân cho vừa giày” như thời gian vừa qua là ư tưởng chưa ḥan chỉnh đă lo đi chọn đất, khống chế diện tích mặt bằng… Có được dự án mang tính khả thi cao th́ việc chọn ai là chủ đầu tư sẽ không khó.

Cần nói thêm về kinh nghiệm xây dựng chợ Côn Minh – Trung Quốc:

Năm đầu làm xong, chợ có rất ít nhà đầu tư đến thuê;

Năm thứ 2, chợ lấp kín được 25% diện tích

Năm thư 3, tiếp tục tăng lên 75% diện tích

Và năm thứ 4 lấp đầy 100% diện tích

Vấn đề chợ hoa trong năm 2007 có lẽ đă trở thành bức xúc. Rất mong mọi người cùng bàn luận./.